Перайсьці да зьместу

Гіп-гоп: розьніца паміж вэрсіямі

105 байтаў выдалена ,  7 гадоў таму
д
Рэдагаваньні 46.216.37.54 (гутаркі) скасаваныя да папярэдняй вэрсіі 217.21.43.64
(артаграфія)
д (Рэдагаваньні 46.216.37.54 (гутаркі) скасаваныя да папярэдняй вэрсіі 217.21.43.64)
{{Няма крыніц}}
[[Файл:Breakdancer - Madrid.jpg|міні|Бі-бой (выканаўца [[брэйк-данс]]у)]]
'''Гіп-гоп''', '''Гоп-стоп''' ({{мова-en|Hip-hop}}) — малодзэваямоладзевая [[субкультура]], якая зьявілася ў [[ЗША]] напры прыканцыканцы [[1970-я|1970-х]] у асэродзьдзіасяродзьдзі афраамэрыканцаў. Для яе характэрны свая музыка [[рэп]], свой жаргон, свая [[мода]], танцавальныя стылі ([[брэйк-данс]] ды іншыя), графічнае мастацтва ([[графіці]]) і свой [[кінэматограф]]. Гіп-гоп дзеліцца на 4 элемэнты: самы першы, з чаго пачалася ўся культура гіп-гопу «DJing»; пазьней «RAPing»; «Graffiti Art»; i «Brack-Dance». Да пачатку [[1990-я|1990-х]] гг. гіп-гоп стаў часткай малодзэваймоладзевай культуры ў шмат якіх краінах. Хоць вышэйпэралічаныявышэйпералічаныя элемэнты складаюць гіп-гоп як субкультуру, яны жывуць асобным жыцьцём. Сёньня [[бі-бой|бі-боі]] рэдка танчаць пад рэп, графіці малююць ужо далёка ня толькі рэпэры.
 
== Гісторыя гіп-гопу ==
{{Неэнцыкляпэдычна|сэкцыя}}
Назоў альбомуальбома гуртугурта A Tribe Called Queast «Beats, Rhymes & Life» («Біты, рыфмы і жыцьцё») зьяўляецца эсэнцыянальнай дэфыніцыяйдэфініцыяй гіп-гопу. Гэтыя тры вэльмівельмі істотныя для стылю атрыбуты, сумэсьсумесь якіх адразьнёўваеадрозьнівае гіп-гоп ад усіх іншых музычных гатункаўкірункаў сучаснай музыкі. Рыфмы — старанна складзеная сэквэнцыя складаў і дакляднадакладна абраных слёваўсловаў, у стане ня толькі зацікавіць слухача тэмай пэсьніпесьні, але таксама ўцягваюць сваім артыстычным кшталтам. І апошняе — жыцьцё.
 
Хоць шмат асобаў, якія наштодзень ня маюць нячоганічога супольнага з гіп-гопам можа зьдзявіцьзьдзівіць, гэта музыка, якая мае насамрэч вельмі шмат розных гучаньняў, нэаднаразованеаднаразова дыямэтральна зьмяняецца. Як калісьці адраспавёўсказаў [[Баста Раймз]]: «Кожную музыку можна пэрарабіцьперарабіць на гіп-гоп, але ўжо гіп-гоп пэрарабіцьперарабіць на іншую музыку нэмагчыманемагчыма».
 
Агульна прынятаепрынята, што культура гіп-гопу склядаеццаскладаецца з чатырох элемэнтаў: графіці, брэйк-дэнс, [[Дыджэй|дыджэінг]] і эМ-Сі’інг. З двух апошніх, разам узятых (плюс біт-Бокс, на які часта забываюцца) склядаеццаскладаецца музычны стыль рэп.
 
У дакумэнтальным фільме 30-х гадоў афра-амэрыканскія хлапчукі танчаць на- на ў тратуарах гэтагета. Ужо тады самыя рытмічныя й спрытныя дзеці цэлымі днямі выбівалі чачотку на асфальце, прэзэнтуючы сваэсвае майстэрства. Было бачна, зь якім задавальнэньнемзадавальненьнем яны выбіваюць чачотку, падвырабляючыробячы пры гэтым вельмі скляданыяскладаныя, выдуманыя дарэчы «па» — скокі праз сваю нагу, нетыповыя рухі рукамі й шмат іншых, якія нэмагчыманемагчыма апісаць. Цікавасьць бэлай (бялай)белай аўдыторыі да гіп-гопу як у Амэрыцы, так і ў іншых краінах пачалася мэнавітаменавіта з Брэйк-Дэнса. Як вядома, мова цела ўнівэрсальнаяўнівэрсальна. А гэты дзіўнаваты спосаб руху ў танцы выклікаў паўсюль вялізарную зацікаўленасьць у сярэдзіне 1980-х. Пачаліся конкурсы й спаборніцтвы танцораў, якія зараз называюцца Бі-Бой’амі. Пачалі вылучацца розныя стылі. Агульна Брэйк дзеліцца на дзьве часткі: акрабатычную й пантамімічную. Першая, якая завэццазавецца Брэйкінг, або Брэйк-Дэнсінг, складаецца з набору розных мэтадаў кручэньня на галаве, сьпіне, руках, плячах і гэтаксамагэтак далей. Другая — пантамымычнаяпантамімічная частка Брэйку дае неабмежаваную магчымазьдзьмагчымасьць для імправызацыіімправізацыі. А агульнаеагульна выглядае як рухі робатаў. У Нью-Ёрку гэта тэхніка завэццазавецца Электра-Буггі, а ў Лос-Анджэлесе — Поп-Локінг.
 
Гіп-гоп як стыль жыцьця нарадзіўся вельмі даўно ў розных кутках ЗША, але ўласьцівай яго радзімай лічаць Паўднёвы [[Бронкс]], адзін з самых бэдныхбедных раёнаў Нью-Ёрку. Якраз ў гэтую частку гораду трапіў у 1967 годзе, прыехаўшы зь Ямайкі хлопчык Кліў Кампбэл, якога пазьней назвалі Кул Хэрк ({{мова-en|DJ Kool Herc}}). МэнавітаМенавіта яго лічаць адным зь піянэраў гіп-гопа. Пачынаючы з 1969 году Кул Хэрк часта зьяўляўся на маладзёвыхмоладзевых тусоўках і мэрапрыемствахмерапрыемствах. Каб вылучыцца серадсярод сваіх знаёмых, ён вырашыў уключаць на танцах вінілавыя кружэлькікружэлкі, бо раней былі толькі такія, якіх няўкогані ў каго не было. Тады пры дапамозе свайго бацькі ён атрымаў вельмі рэдкі, на тыя часы альбом Джэймса Браўна — «Sex Machine», які быў яскравым прыкладам «фанка», які ўваходзіў тады ў моду. Зь цягам часу Кул зрабіўся тым, што пазьней атрымала назоў «Дыджэй», а сама чыннасьць пачала называцца «дыджэінгам». Існаваў і другі назоў прафэсіі таго, хто дабіраў кружэлкі для танцаў, пускаў іх і адначасова іх анансаваў — майстар цырымоніі, у арыгінале «master of ceremony», у скароце — MC — Эм-Сі.
 
Пазьней, калі дыджэі ўжо ня проста анансавалі кружэлкі, пачалі вымаўляць пад музыку рытмічныя тэксты, гэта ўжо ператварылася ў новы від творчасьці, названы рэпам. Ёсьць дзьве расшыфроўкі гэтай абрэвіятуры. Некаторыя спэцыялісты расшыфроўваюць яе як Rhythmical American Poetry (Рытмічная Амэрыканская Паэзія), іншыя кажуць — Read and Play (Чытай і Забаўляйся). А «эм-сі» зрабілася сынонімам рэп’а, ужо тады калі рэперамі зрабіліся ня толькі дыджэі, а спэцыяльныя выканаўцы. Тое што выдумаў Кул Хэрк, можна прыблізна апісаць, як сумесь ігры дзьвюх кружэлак, з адпаведнымі выразкамі гукаў. Гэты часта ўлётны, скрыты дзесьці паміж зусім не танцавальнай какафоніяй гукаў, часта працяглы на некалькі сэкунд, фрагмэнт, пульсуючы шалёным рытмам перкусыі, запетляны (сёньня да гэтага выкарыстоўваюцца сэмплеры, але раней усё было ў руках дыджэя, каторы клаў на грамафоны дзьве копіі такога самага вініла і зьмяняў некалькі сэкундную частку песьні ў некалькі хвілінны баль для вуха й ног), стварыў з пачатку фундамэнты гіп-гоп’а, а пазьней амаль усёй сучаснай музыкі. Электра, хаўс, тэхна, а таксама [[брэйкбіт]], [[драм-н-бас]] — гэта ўсё дзеці, або найменш блізкая радня гіп-гоп’а.
Акрамя дыджэя Кула Хэрка нельга не ўзгадаць другую, але ня менш важную асобу для гэтай культуры па мянушцы Афрыка Бамбаатаа ({{мова-en|Afrika Bambaataa}}). Вырас ён ва ўмовах Паўднёвага Бронксу й здабыў вялікі аўтарытэт сярод вулічных бандаў. Акрамя таго, што Бронкс быў адным з самых крымінагенных, небясьпечных раёнаў Амэрыкі, ён яшчэ быў месцам вялікай палітычнай актыўнасьці. Тут працавалі арганізацыі «Чорныя Пантэры», «Нацыя Іслама» і іншыя. Бамбаатаа ў 1973 годзе арганізаваў нейкую частку моладзі ў групоўку, якую назваў Zulu Nation. Яе першапачатковым ядром была брэйк-дэнсавая група Zulu Kings. Да новай арганізацыі спачатку прыходзілі толькі чорныя людзі, пазьней лацінаамэрыканцы, а яшчэ пазьней усе іншыя — незалежна ад колеру скуры. Тады гэтая арганізацыя пачала называцца Universal Zulu Nation.
 
Тэрмін Зулу быў запазычаны з аднайменнага фільму [[Майкл Кейн|Майкла Кейна]], пасьля прагляду якога ў 1964 годзе, Бамбаатаа пачаў цікавіцца сваімі афрыканскімі каранямі й па магчымасьці ўцягваў у свае зацікаўленасьці сябраў. Згодна зь іх поглядамі, іх арганізацыя адмаўляецца ад усялякіх расавых адрозьненьняў, жадае толькі міра й раўнапраўя сярод людзей. Лічыць, што музыка гэта найлепшы сродак для пэраадоленьняпераадоленьня ўсіх бар’ераў паміж людзьмі.
 
Наступным чалавэкамчалавекам, бэзьбезь якога нэльганельга казаць пра гіп-гоп, зьяўляецца Джозэф Сэддлер, больш вядомага пад мянушкай «Grandmaster Flash». Яго заслуга ў тым, што ён пэршыпершы пачаў працаваць зь мікшэрам пры двух грамафонах. Такім чынам, зьявілася магчымасьць падчас гульняванняігры кружэлкі на пэршымпершым грамафоне, слухаць у [[Навушнікі|навушніках]], тое што гучыць на другім і ўключаць яго гук для публікі толькі тады, калі гэта трэба, пры дапамозе рухавічка на пульце, які завэццазавецца зараз «cross-fader’ам».
 
Рэп ня быў бы рэпам без «скрэтчаў» (што ў перакладзе з ангэльскайангельскай значыць скрыжатаньне). Прыдумаў яго вучань Грандмастэра — якога звалі Grandwizard Theodore. Скрыжатаньне гэтае робіцца якраз тым рухавічком, прымяненьне якому выдумаў сам настаўнік, выразаючы адпаведныя гукі й рухам рукі іх паўтараючы.
 
Пад канец 1970-х гіп-гоп пачаў папулярызавацца. Спачатку толькі ў Нью-Ёрку. Акрамя Бронкса, дыджэі пачалі выступаць у суседніх кварталах — Harlem і [[Кўінз]]. Звычайна рабілі яны гэта на адчыненых пляцоўках. МэнавітаМенавіта тады й пачаліся музычныя бітвы паміж дыджэямі. Кожны хацеў даказаць, што ён лепшы. ПэрамагаліПерамагалі часьцей за ўсё тыя, у каго была найлепшая апаратура, паколькі маглі літаральна заглушыць супраціўніка. Адбываліся таксама там і спаборніцтвы паміж майстрамі брэйку. Гэта, дарэчы, прывяло да пазытыўных наступздваўнаступстваў. Па-першае, зьнізілася агульная агрэсыўнасьць разборак паміж вуліджнымівулічнымі бандамі. Нэгатыўная энэргія рэалізавалася ў іншай форме. Па-другое, моладзь, зацікаўленая гіп-гоп’ам, была адцягнута ад наркотыкаў і алькаголю, паколькі заняткі брэйкам — рэч фізычна вельмі цяжкая.
 
Рэп — гэта рытмічная скорагаворка, якая выконваецца, і тут увага, прадстаўнікамі гіп-гоп культуры. Гэта вельмі важна, бо нэльганельга назваць рэпэрамрэперам чалавека, які выконвае рэчытатывы пад музыку, але не зьяўляецца прадстаўніком культуры. Рэп мае вэльмівельмі шмат каранёў, якія ў большасьці датычаць чорнай культуры. Перад ўсім гэта традыцыя афрыканскіх паэтаў-казальнікаў (Griots). Далей, хуткае, рытмічнае вымаўленьне тэкстаў малітваў і казаньняў характэрная для чорных пратэстанцкіх гмін у ЗША. Пазьней — скэт (scat) — зусім новы від джазавага імправізаванага сьпяваньня з выкарыстаньнем бязмысьльных складаў — быў выдуманы ў 40-х гадах «боперамі», і ў першую чаргу трубачом Дізьзі Гільлесьпі ({{мова-en|Dizzy Gillespie}}). Хоць яшчэ да зьяўленьня бопа, Кэб Каллоўэй выкарыстоўваў элемэнты тарабарскай мовы ў праграмах свайго біг-бэнда. Скорагаворка выкарыстоўвалася на чорных радыёстанцыях дыджэямі ў 1950-х й 1960-х гадах, і называлася jive-talking. Як гэта ня дзіўна, але некаторыя да вытокаў рэпу залічваюць рытмічныя выхвальна-пагражаючыя тэксты, якія вымаўляюцца баксэрамі на рынгу перад бойкай. Так як рабіў гэта вядомы баксэр [[Махамад Алі]]. Адной з рыс раньняга рэпу зьяўляецца хвальба, так званае (braggadocio, што ў перакладзе з італьянскай мовы значыць — хваліцца). А тое, што ў скорагаворках прысутнічае ня толькі жорсткая рытмічная аснова, але й рыфмы — і зрабіла рэп сапраўдным мастацтвам, адмэтнасьцюадметнасьцю сучаснай паэзіі.
 
Сучасныя спэцыялісты разьдзяляюць рэп на шэраг іншых напрамкаў, зыходзячы з розных падставаўпадстаў: геаграфічных, сэнсавых, музычных і г. д. Але хто б і дзе не выконваў яго, важна, які ўзровень пабудаваньня тэкстаў, наколькі рэп насамрэч набляжаеццанабліжаецца да паэзіі. Пры тым, як у сэнсе зьместу, так і рыфмы. І таму ў асяродзьдзі прафэсіяналаў, склалася сур’ёзнае стаўленьне да тэкстаў.
 
Адным з фактараў папулярызацыі гіп-гопу было мастацтва «[[графіці]]». Яно нагадала пра сябе, літаральна выехаўшы з чорных раёнаў на сьценках вагонаў мэтро, якое езьдзіла праз увесь Нью-Ёрк. Хлапчукі з балёнчыкамі з фарбай у руках ноччу хутка размалёўвалі цягнікі й вагоны ў сваім стылі, блізкім да сракпоп-арту. З часам, некаторыя малюнкі самых цікавых прадстаўнікоў вулічнага малярства перавандравалі са сьцен будынкаў і вагонаў мэтро, да артыстычных галерэй [[Мангэтан]]а.
 
НэльгаНельга распавядаць пра гіп-гоп, ня ведаючы яго каранёў.
 
З пачатку быў Фольк (Folk). Фольк мэнавітаменавіта з афрыканскага кантынэнта. Паколькі пэркусыяперкусыя, бэзьбезь якой зараз нямагчыманемагчыма ўявіць сабе сучасную музыку, была асаблівасьцю мэнавітаменавіта паганскіх, язычніцкіх плямён, якія захаваліся ў Афрыцы да нашых часоў, а не так як на Эўрапейскім кантынэнце, якія амаль цалкам зьніклі дзякуючы Крыжакам. Такім чынам, сучасную музыку дала нам мэнавітаменавіта чорная зямля Афрыкі. А Эўрапейская памэрлапамерла разам з Шапэнам, Бахам, Моцартам і іншымі. Афрыканскія нявольнікі, якіх першыя караблі прывэзьліпрывезьлі ў сучасную Амэрыку ў 1619 годзе, прывезьлі з сабою таксама свой фальклёр. У канцы 19 стагодзьдзя пачаў зьяўляцца [[блюз]], які карыстаў з фолька дзьвюма рукамі. Айцамі блюза былі падонкіпатомкі нявольнікаў з Афрыкі. Такім чынам, усе сучасныя музычныя гатункі маюць свае карані ў Афрыцы. Амаль адначасова з блюзам пачаў разьвівацца Госпэл ({{мова-en|Gospel [godspel]}}). Від сакральнай музыкі чорных, пратэстанскіх гмін. На пачатку ХХ ст., са спалучэньня блюза й у большай частцы Госпэла нарадзіўся [[джаз]], таксама музыка чорных. Пасьля заканчэньня Другой Сусьветнай вайны, са спалучэньня джаза й блюза нарадзіўся папулярны гатунак, які з посьпехам існуе да сёньняшняга дня. А называўся ён Rhythm and Blues, у скароце R&B. Маецца на ўвазе няне папулярная сёньня субкультура R&B, абрывіатура якой расшыфроўваецца Rich and Beauty і называе клюбны гіп-гоп (так званы [[кранк]], або Баўнс [bouns]) Р’энд’Б. А мэнавітаменавіта тую музыку, якую выконвалі такія вядомыя яе прадстаўнікі, як Ray Charles, Ruth Brown, The Drifters i The Coasters, а сучасны Рытм анд Блюз — гэта: Ashanti, Chris Brown, Ciara, Lauryn Hill, Usher, а не 50 Cent, Paul Wall, Snoop Dogg ці Puff Daddy. Менавіта з гэтага гатунку, пры дапамозе блюзу й джазу нарадзіліся [[рок-музыка]] — [[рок-н-рол]]. Які яшчэ тады называлі белым Рытм энд Блюзам ({{мова-en|white r’n’b}}). Прэкурсорамі Рок-н-Рола былі між іншым Chuck Berry (чорны), [[Элвіс Прэсьлі]], Little Richard (чорны) і іншыя. У Р’н’Б, пры спалучэньні з Госпэл, таксама бярэ свой пачатак музыка Соўл (Soul). Гэта адбываецца ў 1960-х гадах, калі зьяўляецца таксама Блэк Рок (Black-Rock) i Jazz-Fusion, спалучэньне джаза й рок-музыкі, прадстаўніком якога быў наш зямляк, легендарны ў Польшчы музыка — [[Чэслаў Немэн]]. У 1970-я з Р’н’Б вылучыўся таксама стыль — Дыска (Disco). А першы дыска гіт выканала сьпявачка Р’н’Б — Donna Summer, песьня называлася «I Love to Love Me, Baby». Першапачаткова музыка Дыска была створана на патрэбы дыджэяў, для іх брэйкаў і вылучаў яе электранічны рытм. Вінілы гэтыя пускалі ў розных тэмпах, для хуткіх і павольных танцаў. Пазьней, пад канец 1970-х гэты стыль да пэрфекцыі давёў гурт Bee Gees. Але я хачу сканцэнтравацца на іншым музычным стылю, які таксама вылучыўся ў 1970-я, са спалучэньня Рытм энд Блюза, Соўлу й джаза, пабудаваны на характарыстычных рытмавых структурах, глыбокім басе, кароткіх, рэзаных гітарных акордах, і разбудаваных духавых сэкцыях. Неаднаразова выкарыстоўваліся ў ім элемэнты псыхадэлічных гукаў і музыкі этнічнай Афрыкі. На ўсё гэта накладаўся энэргічны й шчыры пераказ — groovi (груві). Гутарка йдзе пра Фанк (Funk), а дакладна пра Funk Bomb, айцец гіп-гопа. Стваральнікам фанку лічыцца Джэймс Браўн, які памёр 25 сьнежня 2006 году. Ягоная сьмерць была моцным ўдарам для аматараў як фанку, так і гіп-гопа. Бо роўна як для маладых, так і вядомых ужо выканаўцаў ён быў інсьпірацыяй да апошніх сваіх хвілін. Гэты чалавек на працягу сваёй кар’еры выдаў, увага — 92 афіцыйных альбома, першы зь якіх выйшаў у 59 годзе, а апошні ў 2002 годзе. Фанк гэта экстраваганцыя ў модзе, у паводзінах, у жыцьці. А зараз яшчэ бясконцая бібліятэка самплаў, якія з такім замілаваньнем выкарыстоўваюць гіп-гоп дыджэі й бітмэйкеры. Выкарыстоўваюць зараз і выкарыстоўвалі раней. Менавіта таму, пад канец 1970-х — пачатку 1980-х у паўднёвым раёне Бронкса ў Нью Ёрку, з Фанка, зь лёгкай прымесьсю Р’н’Б — нарадзіўся Рэп (Rap), адзін з чатырох элемэнтаў (DJing, Rap, Break-Dance, Graffiti) культуры гіп-гоп.
 
== Вонкавыя спасылкі ==
160 618

зьменаў