Розьніца паміж вэрсіямі «Чырвона-зялёны сьцяг»

Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
(→‎Гісторыя: дапаўненьне (ён Ёсіф))
[[Файл:Flag of Belarus.svg|міні|250пкс|Сьцяг Беларусі (ад [[1995]]), палотнішча 1:2]]
'''Сьцяг Беларусі''' — афіцыйны сымбаль [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. Уяўляе сабой палотнішча памерамі 1:2, падзеленае гарызантальна на чырвоную і зялёную палосы ў прапорцыі адпаведна 2:1. Уздоўж [[тронак|тронка]] разьмяшчаецца [[арнамэнт]], чырвоны на белым фоне. Ужываецца як дзяржаўны сьцяг пасьля ўказу [[Аляксандар Лукашэнка|А. Лукашэнкі]] ад [[12 чэрвеня]] [[1995 год|1995]] року]]<ref name="latysonak">[[Алег Латышонак|А. Латышонак]]. [http://arche.by/by/10/30/360/ Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі] // Жаўнеры БНР. — Беласток-Вільня, 2009.</ref>. Шэраг аўтараў (праўнікі, гісторыкі і інш.) паказваюць на незаконнасьць дзяржаўнага статусу гэтай сымболікі з прычыны парушэньня [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыі]] і заканадаўства Беларусі пры прызначэньні і правядзеньні [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму]] [[14 траўня]] [[1995 год|1995]] року]]<ref name="latysonak"/><ref>[[Міхаіл Пастухоў]]. Ці законны рэфэрэндум 1995 году адносна наданьня дзяржаўнага статусу расейскай мове? // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня: Gudas, 2000. ISBN 998-6951-82-7.</ref><ref name="zapr">[[Сяргей Запрудзкі]]. [http://jivebelarus.net/language/language-defeat-06.html Грамадзкае сьцьвярджэньне беларускай мовы і парушэньні правоў беларускамоўных людзей] // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня: Gudas, 2000. ISBN 998-6951-82-7.</ref><ref name="zapr1">[[Сяргей Запрудзкі]]. [http://arche.bymedia.net/2002-1/zapr102.html Моўная палітыка ў Беларусі ў 1990-я гады] // [[Архэ Пачатак]] № 1 (21) — 2002</ref><ref name="lalkou">[[Ігар Лялькоў]]. [http://arche.bymedia.net/2002-1/lalk102.html Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE]] № 1 (21)  — 2002.</ref><ref>[http://www.levonevski.net/pravo/razdel6/num7/6d72.html Заключение Конституционного Суда Республики Беларусь от 11 октября 1995 г. №З-17/95 «О соответствии Конституции Республики Беларусь статьи 7 Закона „О Верховном Совете Республики Беларусь“, статьи 10, части четвертой статьи 63 Временного регламента Верховного Совета Республики Беларусь»]</ref>. На гэтай падставе апазыцыйныя да ўлады А. Лукашэнкі грамадзкія, культурніцкія і палітычныя арганізацыі працягваюць выкарыстоўваць беларускі нацыянальны [[бел-чырвона-белы сьцяг]], які быў афіцыйным дзяржаўным сымбалем Беларусі з [[1991 год|1991]] па [[1995 год|1995]] рок]]. Аднак вольна карыстацца гэтым сьцягам можна толькі за межамі краіны<ref name="latysonak"/><ref>[http://www.svaboda.org/content/article/1601051.html Ці маюць права адбіраць бел-чырвона-белы сьцяг?] // «[[Радыё Свабода]]», [[2 лютага]] [[2009]].</ref>.
 
Беларусь — адзіная з колішніх рэспублік [[СССР]], улады якой вярнулі дзяржаўны статус савецкім сымбалям, нягледзячы на наяўнасьць [[Беларусы|беларускіх]] гістарычных нацыянальных [[Бел-чырвона-белы сьцяг|сьцяга]] і [[Пагоня|гербу]]. Цяперашні афіцыйны сьцяг зьяўляецца мадыфікацыяй [[Сьцяг Беларускай ССР|сьцяга БССР]], распрацаванага і зацьверджанага за часамі кіраваньня [[Ёсіф Сталін|Ёсіфа Сталіна]] ў [[1951 год|1951]] року]].
 
== Дызайн ==
[[Файл:Flag of Belarus (1995-2012).svg|значак|Сьцяг у [[1995 год|1995]]—[[2012|2012]] роках]]]]
За аснову новага сьцяга з ініцыятывы А. Лукашэнкі ўзялі сьцяг [[БССР]], зь якога прыбралі [[серп і молат]] і чырвоную зорку. Апроч таго, інвэртавалі колеры арнамэнту (замест белага арнамэнту на чырвоным фоне зьявіўся чырвоны арнамэнт на белым фоне).
 
{{Асноўны артыкул|Сьцяг Беларускай ССР}}
 
Згодна зь першай Канстытуцыяй БССР (ССРБ), прынятай [[3 лютага]] [[1919 год|1919]] року]], ейны сьцяг апісваўся наступным чынам: «Гандлёвы і ваенны сьцяг ССРБ — прастакутнае чырвонае (пунцовае) палотнішча з залатымі літарамі ў верхнім куце ля тронка ССРБ або надпісам „Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь“»<ref name="flagi22">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 22.</ref>. Пазьней сьцяг БССР некалькі разоў зьмяняўся, аднак адзінае яго адрозьненьне ад сьцяга СССР (як і сьцягоў іншых саюзных рэспублік) крылася ў надпісе «БССР» у левым верхнім куце.
 
Кампанія па зьмяненьні сьцягаў рэспублік Савецкага Саюзу (у тым ліку і БССР) на больш арыгінальныя распачалася «зьверху»<ref name="flagi24">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 24.</ref> неўзабаве па сканчэньні [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]]. Імаверна, яе прычынай было ўтварэньне [[ААН]], дзе акрамя СССР прадстаўніцтва таксама атрымалі БССР і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]]. На тле шматколернасьці сьцягоў краінаў-удзельніцаў ААН савецкія рэспубліканскія палотнішчы выглядалі непаўнавартаснымі і безаблічнымі<ref name="flagi24"/>.
 
Для адлюстраваньня нацыянальных асаблівасьцяў на палотнішчы новага сымбалю БССР вырашылі зьмясьціць малюнак арнамэнту, вышытага ў [[1917 год|1917]] року]] (рок [[Кастрычніцкая рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]) сялянкай Матронай Маркевіч зь вёскі, якая на момант стварэньня сьцяга ўваходзіла ў склад Ульянаўскага (назва ў гонар [[Уладзімер Ленін|У. Леніна]]) сельсавету<ref name="flagi24"/>. Яшчэ да вайны ўзор узялі на захоўваньне ў архіў Белпрамсавету з прычыны магчымасьці яго выкарыстаньня ў лёгкай прамысловасьці<ref name="flagi24"/>. Вялікую ролю пры абраньні менавіта гэтага арнамэнту адыграла ягоная назва «Ўзыходзячае сонца», якая імпанавала камуністычнай ідэалёгіі<ref name="flagi24"/>.
 
Малюнак сьцяга БССР з пэўнымі сымбалічнымі дадаткамі да абранага арнамэнту стварыў мастак [[Мікалай Гусеў|М. І. Гусеў]]<ref name="flagi24"/>, расеец з паходжаньня<ref>[http://www.nn.by/index.pl?theme=nn/2005/05&article=pe-taras Валянцін Тарас: «Трэба жыць»] // «[[Наша Ніва]]» 2005 — 05.</ref>.
 
[[Файл:Помніку Сталіну з арнамэнтам.jpg|міні|[[Помнік Сталіну (Менск)|Помнік Ё. Сталіну ў Менску]], адкрыты ў [[1952 год|1952]] року]]. На пастамэнце зьмяшчаўся арнамэнт са сьцягу БССР]]
 
У выніку, [[25 сьнежня]] [[1951 год|1951]] року]] Прэзыдыюм Вярхоўнага Савету БССР зацьвердзіў новы сьцяг БССР<ref name="flagi24"/>. Форму закону гэтаму ўказу надалі [[27 сакавіка]] [[1952 год|1952]] року]]<ref name="flagi25">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 25.</ref>.
 
=== Ад БССР да Рэспублікі Беларусь ===
[[27 ліпеня]] [[1990 год|1990]] року]] Вярхоўны Савет БССР прыняў дэклярацыю аб дзяржаўным сувэрэнітэце краіны. [[25 жніўня]] [[1991 год|1991]] року]] Беларусь абвясьціла незалежнасьць ад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Яшчэ ў [[1990 год|1990]] року]] ўлады [[Менск]]у (а таксама [[Радашковічы|Радашковічаў]]<ref name="flagi26">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 26.</ref>) пачалі выкарыстоўваць нацыянальны бел-чырвона-белы сьцяг побач са сьцягам БССР (яны разам вывешваліся над будынкам гарсавету).
 
Дыскусія пра прыняцьце дзяржаўнага сьцяга разгарнулася на 6-ай пазачарговай сэсіі Вярхоўнага Савету [[19 верасьня]] [[1991 год|1991]] року]] пры абмеркаваньні закону «Аб назьве, Дзяржаўным гербе і Дзяржаўным сьцягу Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі». Яшчэ ў час дзённага перапынку народны дэпутат БССР касманаўт [[Уладзімер Кавалёнак|У. Кавалёнак]]<ref name="flagi26"/> выйшаў на плошчу, дзе на той час звычайна знаходзіліся пікетоўцы, узяў у іх бела-чырвона-белы сьцяг і ў атачэньні сваіх аднадумцаў вярнуўся ў будынак [[Дом ураду (Менск)|Дома ўраду]]. У залі паседжаньняў Вярхоўнага Савету ён паставіў нацыянальны сьцяг побач з савецкім. Пасьля перапынку пачаўся разгляд пытаньня. [[Ніл Гілевіч|Н. Гілевіч]] прапанаваў вярнуць гістарычную беларускую сымволіку. Большасьць падтрымала яго.
 
Пастанова Вярхоўнага Савету ад [[10 сьнежня]] [[1991 год|1991]] року]] зацьвердзіла «Палажэньня аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь».
 
=== Рэфэрэндум 1995 годуроку ===
[[Файл:Lukashenko flag idea 1995.svg|міні|250пкс|Праект сьцяга Беларусі, які ад пачатку прапаноўваў А. Лукашэнка]]
{{Асноўны артыкул|Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году}}
 
Яшчэ ў [[1993 год|1993]] року]] Лукашэнка, які ў той час быў дэпутатам Вярхоўнага Савету, прапаноўваў правесьці рэфэрэндум датычна зьмены сымболікі, але парлямэнт не падтрымаў гэтую ідэю. Па абраньні прэзыдэнтам [[21 сакавіка]] [[1995 год|1995]] року]] ён прапанаваў варыянт сьцяга з трох палосаў: зялёнай, чырвонай (шырокай) і зялёнай, а [[23 сакавіка]] зьявіліся новыя праекты сьцягу і гербу, высунутыя на рэфэрэндум<ref name="Vexillographia">{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |cуаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www.vexillographia.ru/belarus/state.htm |загаловак = Дзяржаўны сьцяг Рэспублікі Беларусь|фармат = |назва праекту = |выдавец = [http://www.vexillographia.ru/ «VEXILLOGRAPHIA: Официальный сайт русского центра флаговедения и геральдики»]|дата = 17 кастрычніка 2010 |мова = ru |камэнтар =}}</ref>.
 
[[14 траўня]] 1995 року з ініцыятывы А. Лукашэнкі адбыўся агульнанацыянальны рэфэрэндум па пытаньні нацыянальнай сымболікі. Паводле афіцыйных зьвестак, за прапанаваныя прэзыдэнтам варыянты гербу і сьцягу прагаласавала 75,1% выбарцаў (або 49,7% тых, хто меў права голасу<ref name="lalkou"/>). Ужо [[16 траўня]] новыя сьцягі вывесілі над будынкам Вярхоўнага Савету Беларусі і іншымі афіцыйнымі ўстановамі.
Пасьля апублікаваньня вынікаў рэфэрэндуму [[12 чэрвеня]] 1995 року А. Лукашэнка выдаў указ №214, які зацьвердзіў Палажэньне аб Дзяржаўным сьцягу. Ягоны выгляд амаль цалкам адпавядаў старому сьцягу БССР 1951 року<ref name="Vexillographia"/>.
 
Згодна з законам РБ «Аб дзяржаўных сымбалях Рэспублікі Беларусь» (№301-3) ад [[5 ліпеня]] [[2004 год|2004]] року]] сьцяг Беларусі мае наступнае апісаньне (разьдзел II, артыкул 4):
<blockquote>
Дзяржаўны сьцяг Рэспублікі Беларусь уяўляе сабой прастакутнае палотнішча, якое складаецца зь дзьвюх гарызантальных каляровых палос: верхняй — чырвонага колеру і ніжняй — зялёнага колеру. [[Стасунак]] шырыні палос чырвонага і зялёнага колераў — 2:1. Стасунак шырыні Дзяржаўнага сьцяга Рэспублікі Беларусь да яго даўжыні — 1:2. Каля тронка вэртыкальна разьмяшчаецца беларускі нацыянальны арнамэнт чырвонага колеру на белым полі, якое складае 1/9 даўжыні Дзяржаўнага сьцяга Рэспублікі Беларусь.
</blockquote>
 
Пастановай Дзяржстандарту Рэспублікі Беларусь № 12 ад [[10 лютага]] [[2012 год|2012]] року]] былі прынятыя зьмены ў арнамэнце сьцягу, якія былі ўведзеныя ў дзеяньне 1 траўня 2012 року. Былі выдалены белыя бакавыя палосы на арнамэнце<ref>http://www.tnpa.by/ViewFileText.php?UrlRid=52178&UrlOnd=%D1%D2%C1%20911-2008 СТБ 911—2008 «О государственном флаге Республики Беларусь. Общие технические условия»{{ref-ru}}</ref>.
 
== Гісторыя дзяржаўнага сьцяга Беларусі ==
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Grunwald Pogoń czerwona.svg|100пкс]]</center>
| [[Вялікае Княства Літоўскае]] (сучасная рэканструкцыя)
| [[1341 год|1341]]—[[1795 год|1795]]
| Белая [[Пагоня]] ў чырвоным полі
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|100пкс]]</center>
| [[Беларуская Народная Рэспубліка]]
| [[1918 год|1918]]—[[1919 год|1919]]
| Палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of the Byelorussian SSR (1919).svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE| [[ССРБ]]
| bgcolor=#EEEEEE| [[1919 год|1919]]
| bgcolor=#EEEEEE| Прастакутнае чырвонае (пунцовае) палотнішча з залатымі літарамі ў верхнім куце ля тронка ''ССРБ'' або надпісам «Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь»
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of the Lithuanian-Byelorussian SSR.svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE| [[ЛітБел]]
| bgcolor=#EEEEEE| [[1919 год|1919]]—[[1920 год|1920]]
| bgcolor=#EEEEEE| Чырвонае палотнішча памерамі 1:2
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of the Byelorussian SSR (1919).svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE|[[ССРБ]]
| bgcolor=#EEEEEE| [[1920 год|1920]]—[[1924 год|1924]]
| bgcolor=#EEEEEE| Прастакутнае чырвонае (пунцовае) палотнішча з залатымі літарамі ў верхнім куце ля тронка ''ССРБ'' або надпісам «Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь»<ref name="flagi21">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 21.</ref>
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of Central Lithuania.svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE|[[Сярэдняя Літва]] (сучасная рэканструкцыя)
| bgcolor=#EEEEEE| [[1920 год|1920]]—[[1922 год|1922]]
| bgcolor=#EEEEEE| Прастакутнае чырвонае палотнішча з гербам Сярэдняе Літвы (тарк, падзелены вэртыкальна на дзьве часткі, у левай  — белы арол, у правай  "«Пагоня"»)
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|
| bgcolor=#EEEEEE rowspan=4| [[БССР]]
| bgcolor=#EEEEEE| [[1924 год|1924]]—[[1927 год|1927]]
| bgcolor=#EEEEEE| Фактычна не было<ref name="flagi22">{{Літаратура/Флагі Беларусі ўчора і сёньня|к}} С. 23.</ref>
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of the Byelorussian SSR (1927).svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE| [[1927 год|1927]]—[[1937 год|1937]]
| bgcolor=#EEEEEE| Чырвонае або пунсовае палотнішча, у верхнім куце якога ля трока зьмяшчаюцца залатыя літары «БССР» або надпіс «Беларуская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка»
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=100px width=140px|<center>[[Файл:Flag of the Byelorussian SSR (1937).svg|1937-1940|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE| [[1937 год|1937]]—[[1951 год|1951]]
| bgcolor=#EEEEEE| Чырвонае палотнішча памерамі 1:2 з выявай у яго верхнім куце, ля тронка залатых сярпа і молата і над імі  — чырвонай пяціканцовай зоркі, аблямаванай залатым шлякам, а ўнізе сярпа і молата залатыя літары  — БССР
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of Byelorussian SSR.svg|100пкс]]</center>
| bgcolor=#EEEEEE| {{nowrap|[[1951 год|1951]]—[[1991 год|1991]]}}
| bgcolor=#EEEEEE| Палотнішча зь дзьвюх гарызантальна разьмешчаных палосаў: верхняй чырвонага колеру і ніжняй зялёнага колеру ў стасунку 2/3:1/3 з выявай у верхнім левым куце чырвонай паласы залатых сярпа і молата і над імі чырвонай пяціканцовай зоркі, аблямаванай залатым шлякам. Ля трока вэртыкальна разьмяшчаецца арнамэнт белага колеру на чырвоным полі, які складае 1/9 даўжыні сьцяга
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|100пкс]]</center>
| rowspan=4|[[Беларусь|Рэспубліка Беларусь]]
| [[1991 год|1991]]—[[1995 год|1995]]
| Палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of Belarus (1995-2012).svg|border|100пкс]]</center>
| [[1995 год|1995]]—[[2012 год|2012]]
| Палотнішча памерамі 1:2, падзеленае гарызантальна на чырвоную і зялёную палосы ў прапорцыі адпаведна 2:1. Уздоўж тронка разьмяшчаецца арнамэнт, чырвоны на белым фоне.
|-
| bgcolor={{Колер|Беларусь}} height=90px width=140px|<center>[[Файл:Flag of Belarus.svg|border|100пкс]]</center>
| [[2012 год|2012]]—...—…
| Палотнішча памерамі 1:2, падзеленае гарызантальна на чырвоную і зялёную палосы ў прапорцыі адпаведна 2:1. Уздоўж тронка разьмяшчаецца арнамэнт, чырвоны на белым фоне.
|}
140

зьменаў

Навігацыйнае мэню