Перайсьці да зьместу

Нарвэжцы: розьніца паміж вэрсіямі

30 байтаў дададзена ,  11 гадоў таму
выпраўленьне спасылак, артаграфія
д (робат дадаў: zh, pt, eo, sk, fr, af, mk, hu, it, et, id, sl, os, bg, ur, lt, sv, da зьмяніў: tr:Norveçliler,en:Norwegians)
(выпраўленьне спасылак, артаграфія)
'''Нарвэ́жцы''' — народ у [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], асноўнае насельніцтва [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]. Агульная колькасьць — больш 5 мільёнаў чалавек, у тым ліку ў Нарвэгіі — каля 4,3 мільёнаў, яшчэ больш за 500 тыс. чалавек у [[ЗША]], звыш за 150 тыс. у [[Канада|Канадзе]], па некалькі дзясяткаў тысяч ва усіхўсіх скандынаўскіх краінах-суседзях Нарвэгіі.
 
== Мова і рэлігія ==
У [[нарвэская мова|нарвэскай мове]], што належыць да скандынаўскай падгрупы германскай групы індаэўрапейскай моўнай сям’і, значны [[дыялект]]ны падзел. Існуюць дзьве літаратурныя нормы.
 
Веравызнаньне нарвэжцаў пераважна лютэранскае, ёсьць прадстаўнікі іншых плыней [[пратэстантызм]]у і [[Каталіцтвакаталіцтва|католікі]].
 
== Гісторыя ==
Лічыцца, што нарвэжцы — патомкі германскіх плямёнаў жывёлаводаў і земляробаў, што пасяліліся ў [[Скандынавія|Скандынавіі]] ў канцы 3-га тысячагодзьдзя да н. э. Даўнейшыя узорыўзоры нарвэскай пісьменнасьці — рунічныя надпісы (не пазьней за 8 ст.).
 
Тэрмін «нарвэжац», менавіта нордман («паўночны чалавек») упершыню фіксуецца ў стараангельскіх крыніцах 9 стагодзьдзя.
Стварэньне ў 10-11 стагодзьдзях [[фэадалізм|раньнефэадальнай]] дзяржавы і [[Хрысьціянства|хрысьціянізацыя]] (з канца 10 ст.) спрыялі фармаваньню нарвэскага народа.
 
У часы [[Вікінгівікінгі|вікінгаў]] (9-119—11 ст.) нарвэскія перасяленцы заснавалі калёніі на астравах Паўночнай [[Атлянтычны акіян|Атлянтыкі]] і [[Ісьляндыя|Ісьляндыі]], дзе зьмяшаліся ззь іншымі этнасамі, ствараючы новыя [[этнас]]ы — [[ісьляндцы]] і [[фарэрцы]].
 
У канцы 14 ст. нарвежцы трапляюць пад уладу [[Данія|Даніі]] і адбываюцца працэсы данізацыі, якія яшчэ узмацнілісяўзмацніліся пасьля [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] [[1536]] году.
 
У [[1814]] годзе заключаная [[Швэцыя|швэдзка]]-нарвэская унія. Зь яе разарваньнем у [[1905]] годзе Нарвэгія здабывае незалежнасьць.
 
Сёньня Нарвэгія — адна з найбольш разьвітых дзяржаўдзяржаваў сьвету. Разам з нарвэжцамі ў Нарвэгіі заразцяпер жыве і працуе шмат [[Эміграцыяэміграцыя|эмігрантаў]] ззь іншых краін сьвету.
 
== Вядомыя нарвэжцы ==
Сярод выдатных нарвэжцаў былі:
* клясыклясык нарвэскай літаратуры [[Б'ёрнсьцьернэБ’ёрнсьцьернэ Б'ёрнсанБ’ёрнсан]]
* матэматык [[Нільс Хэнрык Абэль]]
* кампазытар [[Эдвард Грыг]]
* дасьледчыкідасьледнікі [[Руаль Амундсэн]], [[Фрыцьёф Нансэн]] і [[Тур Хэердал]]
* пісьменьнік, клясыклясык нарвэскай літаратуры [[Кнут Гамсун]]
* [[Фрыцьёф Нансэн]] (Fridtjof Nansen) і [[Тур Хеердал]] (Thor Heyerdahl)
* пісьменьнік, клясы нарвэскай літаратуры [[Кнут Гамсун]]
* паэт і драматург [[Генрык Ібсэн]]
* мастак [[Эдвард Мунк]]
* шмат спартсмэнаў, ўу прыватнасьці зімовых відаў спорту, і зорак шоў-бізнэсбізнэсу.
 
[[Катэгорыя:Этнасы Эўропы]]
160 618

зьменаў