Росіца (вёска)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Росіца
трансьліт. Rosica
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Віцебская
Раён: Верхнядзьвінскі
Сельсавет: Сар’янскі
Насельніцтва: 243 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2151
Паштовы індэкс: 211641
Нумарны знак: 2
Геаграфічныя каардынаты: 55°55′9″ пн. ш. 27°45′40″ у. д. / 55.91917° пн. ш. 27.76111° у. д. / 55.91917; 27.76111Каардынаты: 55°55′9″ пн. ш. 27°45′40″ у. д. / 55.91917° пн. ш. 27.76111° у. д. / 55.91917; 27.76111
Росіца на мапе Беларусі ±
Росіца
Росіца
Росіца
Росіца
Росіца
Росіца
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Ро́сіца[1] (таксама Расі́ца[1]) — вёска ў Беларусі, на паўночным беразе аднайменнага возера. Уваходзіць у склад Сар’янскага сельсавету Верхнядзьвінскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва 243 чал. (2010 год). Знаходзіцца за 31 км на паўночны захад ад Дрысы, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Бігосава.

Росіца — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. У Другую сусьветную вайну тут адбылася Росіцкая трагедыя.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўпамін пра Росіцу датуецца 1599 годам, калі канцлер вялікі Леў Сапега набыў паселішча ў Давыда Росіцкага. Ён жа фундаваў тут царкву Сьвятога Яна Хрысьціцеля. У гэты час мясьціна ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва.

У 1753 годзе Росіца перайшла ў валоданьне Мікалая Лапацінскага, пазьней да ягонага сына Тамаша[2].

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Росіца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні. У 1778 годзе тут пачалося ўзьвядзеньне невялікага драўлянага касьцёла, асьвечанага ў 1792 годзе. У 1807 годзе Барбара з Шадурскіх заснавала ў мястэчку шпіталь. У 1817 годзе Росіца перайшла да сына Тамаша Лапацінскага — Юзэфа, пазьней да ягонага ўнука Станіслава.

У 1864 годзе расейскія ўлады збудавалі ў Росіцы новую царкву-мураўёўку. У 1906 годзе ў мястэчку пачалі будаваць новы мураваны касьцёл, асьвечаны 20 студзеня 1911 году.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Росіца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году паводле пастановы І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Росіцу вярнулі БССР. Неўзабаве бальшавікі зачынілі касьцёл і царкву, зьнявечылі выгляд сьвятыняў.

У Другую сусьветную вайну 16—18 лютага 1943 году ў Росіцы прайшла антыпартызанская карная апэрацыя «Зімовы цуд», у якой удзельнічалі 7 латвійскіх батальёнаў, адна ўкраінская і летувіская рота СС. Карнікі зьвезьлі мясцовых жыхароў у стайню і падпалілі яе. Сьвятары Антоні Ляшчэвіч і Юры Кашыра адмовіліся пакінуць сваіх парафіянаў і прынялі разам зь імі мучаніцкую сьмерць[3].

У 1999 годзе папа Ян Павал II абвясьціў кс. Юрыя Кашыру і Антонія Ляшчэвіча блаславёнымі. 19 жніўня 2000 году ў Росіцы адбылося паўторнае асьвячэньне касьцёла. Да 8 красавіка 2004 году Росіца ўваходзіла ў склад Бігосаўскага сельсавету.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1838 год — 512 чал. (254 муж. і 258 жан.), зь іх духоўнага стану каталіцкага 3 муж., духоўнага стану праваслаўнага 2 муж. і 2 жан., мяшчанаў-хрысьціянаў 5 муж. і 7 жан., мяшчанаў-юдэяў 63 муж. і 69 жан., сялянаў зямянскіх 177 муж. і 176 жан., аднадворцаў 2 муж. і 2 жан., адстаўных салдатаў 2 муж. і 2 жан.[4]
  • XX стагодзьдзе: 1982 год — 460 чал.; 1999 год — 516 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 495 чал., 202 двары[5]; 2010 год — 243 чал.

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Росіцы працуюць школа, бібліятэка, клюб, пошта.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7. (pdf) С. 144—145
  2. ^ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze. — Warszawa, 1888. S. 755.
  3. ^ Гудзілін С. Росіца. Снежная пілігрымка // «Наша Ніва», 19 лютага 2011.
  4. ^ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 416.
  5. ^ БЭ. Т. 13. — Менск, 2001 С. 408.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Росіца (вёска)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў