Рафал Чарвякоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Рафал Чарвякоўскі
Józef Brodowski - Portret Rafała Czerwiakowskiego.jpg
Дата нараджэньня 24 кастрычніка 1743
Месца нараджэньня Пінск (Берасьцейскае ваяводзтва, Вялікае Княства Літоўскае)
Дата сьмерці 5 ліпеня 1816
Месца сьмерці вольны горад Кракаў (Аўстрыйская імпэрыя)
Месца пахаваньня Ракавіцкія могілкі
Грамадзянства Польшча
Месца вучобы Рымскі ўнівэрсытэт (1776)
Занятак хірург
Навуковая сфэра хірургія
Месца працы Галоўная каронная школа (Кракаў, з 1779-га)
Вядомы як бацька польскай хірургіі
Навуковая ступень доктар мэдыцыны
Вучні Францішак Касьцецкі(pl)

Рафа́л Ю́заф Чарвяко́ўскі (1743, Пінск, цяпер Берасьцейская вобласьць, Беларусь — 1816, Кракаў, цяпер Польшча) — беларускі хірург-навуковец.

Доктар мэдыцыны. Аўтар 12 тамоў па хірургіі[1]. Вынаходнік некалькіх хірургічных прыладаў і спосабаў умяшаньня[2].

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1762 годзе 18-гадовым юнаком скончыў у Пінску школу манаскага ордэна піяраў, у які ўступіў. У 1765 годзе скончыў тамсама піярскую вучэльню[2]. У 1771 годзе паступіў у Рымскі ўнівэрсытэт (Папская дзяржава), дзе 16 сакавіка 1776 году атрымаў ступеню доктара мэдыцыны. Пражываў у Рыме пры падтрымцы доктара філязофіі Гуга Калантая родам з Валынскага ваяводзтва, які быў сябрам Адукацыйнай камісіі Рэчы Паспалітай. У 1777 годзе рымскі папа Піюс VI вызваліў Рафала Чарвякоўскага на яго ўласную просьбу ад духоўнага званьня, бо тое было несумяшчальным зь лекаваньнем жанчынаў. Праходзіў лекарскую практыку ў шпіталях сталіцаў 6 дзяржаваў Заходняй Эўропы: Нэапалю (Нэапалітанскае каралеўства), Флярэнцыі (Вялікае княства Тасканскае), Турыну (Сардынскае каралеўства), Вены (Вялікае княства Аўстрыя), Парыжу (каралеўства Францыя) і Бэрліну (каралеўства Прусія). 5 кастрычніка 1779 году накіраваўся зь Пінска ў Кракаў (Польскае каралеўства) выкладаць мэдыцыну ў Галоўнай кароннай школе[1]. У 1780 годзе атрымаў званьне прафэсара. Заснаваў катэдру анатоміі, хірургіі і акушэрства ды стаў іх першым выкладнікам у Кракаве. Таксама стварыў першы ў Кракаве анатамічны тэатар. У 1785 годзе кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі ўзнагародзіў яго залатым мэдалём і прызначыў прыдворным лекарам. Рафал Чарвякоўскі зрабіў першае ў Кракаве ўскрыцьцё трупа чалавека і праводзіў сшываньне ранаў жывата і кішак, трэпанацыю чэрапа і трахеатамію[2]. Падчас паўстаньня Касьцюшкі 1794 году быў галоўным лекарам лязарэту пры саборы сьвятога Пятра ў Кракаве (Рэч Паспалітая)[1]. У 1796 годзе выдаў «Практычную хірургію». У 1816 годзе апублікаваў «Падрыхтоўку да хірургічнай дапамогі». У 1816—1817 гадах выйшаў яго 6-томнік «Агляд хірургічных інструмэнтаў». Агулам выдаў 12 тамоў дасьледаваньняў па хірургіі. Вынайшаў некалькі хірургічных прыладаў і спосабаў умяшаньня. Падрыхтаваў звыш 200 вучняў[2].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Даты, падзеі, людзі // Зьвязда : газэта. — 24 кастрычніка 2013. — № 201 (27566). — С. 8. — ISSN 1990-763x.
  2. ^ а б в г Вучоны-мэдык, асьветнік Рафал Юзаф Чарвякоўскі // Палеская праўда : газэта. — Пінск: 16 сьнежня 2018.