Ѱ

	Літара кірыліцы псі
	Ѱѱ
	Выява
	◄ Ѩ Ꙝ Ѭ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ Ꙟ ►
Зьвесткі
Мова	Царкоўнаславянская мова
Тып	архаічная кірылічная літара, альфабэтны;
Гук	/ps/
Назва ў Юнікодзе	cyrillic capital letter psi; cyrillic small letter psi
Юнікод	Ѱ: U+0470; ѱ: U+0471
HTML	Ѱ‎: &#1136, Ѱ ѱ‎: &#1137, &#x471
UTF-16	Ѱ‎: 0x470; ѱ‎: 0x471
URL-код	Ѱ: %D1%B0; ѱ: %D1%B1
Разьвіцьцё
	Ψ ψ Ѱ ѱ ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ;
Іншае
У сыстэме лічэньня	700
Кірунак пісьма	зьлева направа
	усе сымбалі · лацінка · кірыліца · грэцкія · дыякрытыкі · валюты · дапамога

Ѱ, ѱ (псі; курсіў: Ѱ ѱ) — архаічная кірылічная літара^[1], сёньня ўжываецца толькі ў царкоўнаславянскай мове^[2].

Паходзіць ад грэцкай літары з такой жа назвай (Ψ ψ) і выкарыстоўвалася для яе замены ў словах, запазычаных з грэцкай мовы, а таксама для запісу лічбаў. Ѱ, як і ейны адпаведнік ў грэцкім альфабэце, пазначала лічбу 700. У глаголіцы падобная літара адсутнічала.

У старабеларускай мове ўжывалася для абазначэньня гуку «пс» амаль выняткова ў словах грэцкага паходжаньня, якія адносяцца да царквы (напрыклад, «псальма»). Яшчэ адно нярэдкае ўжываньне гэтай літары — у складзе частай у надпісах формулы «такі-то пісаў» (пьсалъ; гэта спрадвечнае слова магло запісвацца як ѱалъ, ѱлъ альбо нават проста ѱ пад тытлам).

Гісторыя

Згодна з школьнымі правіламі, складзенымі ў XVI—XVII стагодзьдзях, як, напрыклад, у граматыцы Мялеція Сматрыцкага, псі прызначалася для ўжываньня ў словах грэцкага паходжаньня, але зрэдку выкарыстоўвалася для напісаньня родных словаў, як і ўкраінскае ѱы (псы, «сабакі»)^[3].

Псі была выключана з расейскай артаграфіі разам з ксі, амэгай і юсам у Грамадзянскім пісьме 1708 году, а таксама выключана зь іншых сьвецкіх моваў. Працягвае ўжывацца ў царкоўнаславянскай мове.

Крыніцы

^ Ѱ (Псі) Праверана 27 чэрвеня 2024 г.
^ Юс, от, кси, пси // Толковый словарь живого великорусского языка: в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб.: Типография М. О. Вольфа, 1880—1882 (рас.)
^ Simovyč, V. and J.B. Rudnycky, «The History of Ukrainian Orthography», in Kubijovyč, Volodymyr ed. (1963), Ukraine: A Concise Encyclopædia, v 1. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-3105-6.

Вонкавыя спасылкі

Вялікая й маленькая літары на сайце Scriptsource.org (анг.)

[1] Ѱ (Псі) Праверана 27 чэрвеня 2024 г.

[2] Юс, от, кси, пси // Толковый словарь живого великорусского языка: в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб.: Типография М. О. Вольфа, 1880—1882 (рас.)

[3] Simovyč, V. and J.B. Rudnycky, «The History of Ukrainian Orthography», in Kubijovyč, Volodymyr ed. (1963), Ukraine: A Concise Encyclopædia, v 1. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-3105-6.

[1]

[2]

[3]