Паўночнае мора

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Паўночнае мора
NASA NorthSea1 2.jpg
Nseamap.gif
Мапа Паўночнага мора
МесцазнаходжаньнеЭўропа
Тып вадаёма Мора
Этымалёгія поўнач, захад і Германцы
Паступленьне вады River Don[d], North Sea Canal[d], River Tyne[d], Рака Ізер, басейн Паўночнага мора[d], River Yare[d], Лаба, Aa River[d], Arlau[d], Husumer Mühlenau[d], River Deben[d], River Tyne[d], Harle[d], Рака Туід[d], Boudewijnkanaal[d], River Tees[d], Рака Хамбер[d], River Esk[d], Рака Конгеа[d], Bervie Water[d], Cowie Water[d], Рака Ды[d], Oosterschelde[d], River Eden[d], Стары Райн, Numedalslågen[d], Рака Уір[d], Rhine basin[d], Winschoterdiep[d], River Aln[d], Western Scheldt[d], Godel[d], Canal Dunkerque-Escaut[d], Haringvliet[d], Hooksieler Tief[d], Q1649829?, River Alde[d], Figgjoelva[d], Leysiel[d], River Stour[d], Nieuwe Waterweg[d], River North Esk[d], River Orwell[d], Leopold Canal[d], Рака Ск'ерн[d], Рака Віда[d], River South Esk[d], Brielse Maas[d], River Ugie[d], Wangertief[d], River Ythan[d], River Blackwater[d], River Shin[d], Bytham River[d], Barry Burn[d], Chelmer and Blackwater Navigation[d], Elliot Water[d], Varde River[d], Minsmere River[d], River Blyth[d], River Burn[d], River Coquet[d], River Crouch[d], River Glaven[d], River Hun[d], River Lymn[d], River Mun[d], River Ore[d], River Oykel[d], River Stiffkey[d], Canal of Blankenberge[d], Hååna[d], River Colne[d], Great Eau[d], River Blyth[d], Asheldham Brook[d], Gypsey Race[d], River Wansbeck[d], River Lyne[d], Benser Tief[d], Neuharlingersiel Tief[d], Райн, Вэзэр, Eider[d], Тэмза, River Great Ouse[d], River Nene[d], River Spey[d], Шэльда і Маас
Асноўныя рэкі Эльба, Вэзэр, Эмс, Райн, Маас, Шэльда, Спэй, Дон, Дзі, Тэй, Тайн, Тэмза
Краіны вадазбору
Найб. працягласьць 960 км
Найб. шырыня 580 км
Плошча паверхні 570000 км²
Сяр. глыбіня 95 м
Найб. глыбіня 700 м
Аб’ём вады 54000 км³
Салонасьць 3,4–3,5 ‰
Найб. тэмпэратура 17 °C
Найм. тэмпэратура 6 °C
Населеныя пункты Ратэрдам, Лёндан, Антвэрпэн, Гамбург, Эдынбург, Бэрген, Осьлё

Паўно́чнае мо́ра — мора якое амывае Эўропу на поўначы, зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяна. Паўночнае мора знаходзіцца паміж берагамі Даніі, Швэцыі і Нарвэгіі на ўсходзе, Вялікабрытаніі на захадзе, і Нямеччыны, Бэльгіі, Нідэрляндаў і Францыі на поўдні. З Балтыйскім морам Паўночнае злучаецца пралівамі Катэгат, Сунд, Вялікі Бэлт і Малы Бэлт. Мора спрадвеку зьяўляецца месцам праляганьня важных эўрапейскіх марскіх шляхоў, а таксама месцам буйнога рыбнага промыслу. Мора зьяўляецца папулярным месцам адпачынку і турызму ў краінах, разьмешчаных ля яго, і ў апошні час ператварылася ў багатую крыніцу энэргетычных рэсурсаў, як то выкапнёвага паліва з дна мора, а таксама энэргіі ветру і хваляў.

На дне Паўночнага мора знаходзіцца кратэр Сылвэрпіт. Існуе гіпотэза, згодна зь якой ён утварыўся ў выніку падзеньня на Зямлю 65 млн гадоў таму фрагмэнта той самай камэты, галоўная частка якой утварыла кратэр Чыксулуб. Гэта катастрофа магла быць прычынай выміраньня дыназаўраў у крэйдавым пэрыядзе. Хвалі цунамі якія ўзьніклі пад час выбуху ў кратэры Сілвэрпіт, павінны былі затапіць усё ўзьбярэжжа Паўночнага мора.

Гістарычна склалася, што Паўночнае мора займае бачнае месца ў геапалітычных і вайсковых справах, асабліва ў Паўночнай Эўропе. Таксама мора мела важнае сусьветнае значэньне, бо паўночныя эўрапейцы вандравалі праз мора амаль па ўсім сьвеце на працягу большай часткі гісторыі Сярэднявечча і ў сучасную эпоху. Мора было цэнтрам уздыму вікінгаў, а пасьля іхнага зыходу, Ганзейскі зьвяз, Нідэрлянды і ангельцы імкнуліся дамінаваць у Паўночным моры, і, такім чынам, атрымаць доступ да рынкаў і рэсурсаў сьвету. Стратэгічна важнае месца мора займала і падчас абедзвюх сусьветных войнаў.

Узьбярэжжа Паўночнага мора ўяўляе сабой разнастайнасьць геалягічных і геаграфічных асаблівасьцяў. На поўначы маюцца глыбокія ф’ёрды і стромыя скалы ля нарвэскага і шатляндзкага ўзьбярэжжаў, у той час як на поўдні берагавая лінія ў асноўным прадстаўляе зь сябе пясковыя пляжы. У сувязі з высокай шчыльнасьцю насельніцтва, цяжкай прамысловасьцю і інтэнсіўнага выкарыстаньня мора і вобласьці вакол яго маюцца шэраг экалягічных праблемаў, якія закранаюць экасыстэмы мора. Да шэрагу экалягічных праблемаў ставяцца празьмерны вылаў рыбы, прамысловы і сельскагаспадарчы сьцёк, працы па бурэньню марскога дна. У моры здабываюць газ, нафта, каменны вугаль, якімі багатае марское дно.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Паўночнае морасховішча мультымэдыйных матэрыялаў