Паспалітае рушэньне

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Паспалітае рушаньне»)
«Паспалітае рушэньне ў бродзе» (Ю. Брадт, 1880 г.)

Паспалі́тае рушэ́ньне — усеагульная мабілізацыя, агульная выправа ў Вялікім Княстве Літоўскім[1]. Ахоплівала ўсіх гаспадароў зямлі. Памер вайсковай павіннасьці вызначала велічыня зямельнага надзелу. Ухвалу (пастанову) аб скліканьні рушэньня мог прыняць толькі Вальны сойм.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Рушэньне паспалітае» ў тэксьце Літоўскага статуту (1588 г.)

Вялікі князь Ягайла ў сваёй (лацінскай) грамаце ад 20 лютага 1387 году засьведчыў беспасярэднюю повязь тагачаснай назвы паспалітага рушэньня ў мове народу Літвыліцьвінаў — зь дзяржаўным гербам Пагоняй[2]:

« …паводле старажытнага звычаю, перасьлед ворага ёсьць абавязкам кожнага мужчыны ў нашым краі; гэткае паспалітае рушэньне дзеля выгнаньня ворага з нашае Літоўскае зямлі па-народнаму завецца „пагоня“. »

З прывілею вялікага князя літоўскага Ягайлы, 20 лютага 1387 г.

Паводле беларускага гісторыка і археоляга Міхася Ткачова, старажытная ваенная традыцыя народнай пагоні была найважнейшай функцыяй арганізацыі жыцьця і побыту ўсходнеславянскіх плямёнаў, калі кожны чалавек быў у адказе за жыцьцё супляменьніка. У выпадку раптоўнага нападу супраціўніка і захопу ў палон суродзічаў кожны мужчына, які меў права насіць зброю, мусіў пехатою або конна кідацца ў пагоню за ворагам, каб адбіць палон. Ва ўмовах ваеннай дэмакратыі традыцыя народнай пагоні выконвалася безумоўна і захоўвалася стагодзьдзямі і ў эпоху Русі, і ў часы Вялікага Княства Літоўскага[3].

У XVI—XVII стагодзьдзях асноўную частку паспалітага рушэньня складала шляхта[4].

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. Кн. 1. — Менск, 2001. С. 559.
  2. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 78—79.
  3. ^ Ткачоў М. Беларускія нацыянальныя сімвалы // ЭГБ. Т. 1. — Менск, 1993. С. 391.
  4. ^ Сагановіч Г. Паспалітае рушэнне // ВКЛ. Энцыкл. — Менск: 2005 Т. 2. С. 405.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]