Перайсьці да зьместу

Олеў Йыгі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Олеў Йыгі
лац. Oleŭ Jygi
Olev Jõgi
Асабістыя зьвесткі
Псэўданімы Леа Мінімус па-эстонску: Leo Minimus
Нарадзіўся 9 студзеня 1919 (107 гадоў)
вёска Веске(et) воласьць Лейсі(et), павет Саарэмаа
Памёр 27 студзеня 1989
Талін, Metsakalmistu
Пахаваны
Дзеці Mall Jõgi[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці журналіст, перакладчык, літаратурны крытык
Мова эстонская
Узнагароды
Олеў Йыгі й Янка Брыль. Талін. 1962

Олеў Йыгі (па-эстонску: Olev Jõgi; псэўданім Леа Мінімус па-эстонску: Leo Minimus; нар. 9 студзеня 1919 г., вёска Веске(et), воласьць Лейсі(et), павет Саарэмаа — † 27 студзеня 1989 г., Талін) — эстонскі журналіст, перакладчык і літаратурны крытык[1][2][3].

Жыцьцяпіс

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Бацькі — Адо й Міна Йыгі[1]. З 1928 па 1934 год Олеў вучыўся ў пачатковай школе Лейсі, з 1934 па 1941 год — у Саарэмааскай гімназіі ў Курэсаарэ. Быў чальцом студэнцкага камітэта[4]. На конкурсе падрыхтаваных прамоў сярод вучняў у апошні год навучаньня, што арганізаваў культурны гурток гімназіі ў Курэсаарэ, Олеў Йыгі, выступіўшы на тэму: «Шляхамі эстонскай духоўнай культуры», заняў другое месца[5]. Навучаньне ў сярэдняй школе Курэсаарэ скончылася ў суботу 7 чэрвеня 1941 году[6].

З пачаткам Нямецка-савецкай вайны ён у чырвоным войску, а з 1944 году працаваў у рэдакцыі газэт «Tasuja» (Мсьцівец (бел.)) і «Punaväelane» (Чырвонаармеец (бел.)). З 1950 па 1956 год — вывучаў расейскую філялёгію ў Тартускім ўнівэрсытэце й асьпірантура да 1957 году ў інстытуце мовы й літаратуры пры Эстонскай акадэміі навук. Потым працаваў журналістам і з 1958 да 1983 год галоўным рэдактарам часопіса «Keel ja Kirjandus» (Мова і літаратура (бел.))[1].

Олеў Йыгі падрабязна аргумэнтовываў неабходнасьць вяртаньне спрадвечных эстонскіх назваў местам, мястэчкам і вуліцам у часы перабудовы[7][8].

Творчасьць

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Выдаў зборнікі артыкулаў «Kirjandused koordinaadid» па-беларуску: Літаратурныя каардынаты (1963)[9], «Virvendused laugvees» па-беларуску: Мігаценьне ў ціхай вадзе (1973)[10], «Vaod ja varjud» па-беларуску: Барозны і цені (1975)[11], «Hetki ja viipeid» па-беларуску: Моманты і жэсты(1988)[12]. Пад рэдакцыяй Олева Йыгі быў апублікаваны на эстонскай мове ў 1968 годзе гістарычны раман Эрнста Сяргавы(et) «Давайце пісаць у месьце, зробім наша жыцьцё прасьцейшым». Таксама Олеў Йыгі быў рэдактарам некалькіх кніг эстонскіх пісьменьнікаў Альбэрта Ўўстулнда(et) й «Прыбярэжныя сосны» Арны Касемаа(et)(1986).

Праца Олева Йгі, як перакладчыкам[13], так і рэдактарам часопісу атрымала станоўчыя водгукі ў нашчадкаў:

« Заснавальнік часопіса, Олеў Йыгі, працаваў зусім у іншых абставінах. Ён выдатна выкарыстаў прабелы другой паловы 1950-х гадоў і з упартасьцю астраўляніна стварыў дзіўна сувэрэнны гуманітарны часопіс, нягледзячы на ​​ідэалягічную прадузятасьць. Я асабліва цаню тое, што паміж агульнымі вокладкамі былі сабраны тры кіты кожнай нацыянальнай культуры: мова, літаратура й фальклёр. Вялікі дзеяч фінскіх гуманітарных навук, нябожчык Маці Куўсі, сурʼёзна зайздросьціў таму, што ім у Фінляндыі не было чаго супрацьпаставіць нашай Мове й Літаратуры. »

—Райн Вейдэман(et), [14]

.

Прызнаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • 1971 — Прэмія Эстонскай ССР па літаратуры[15].
  • 1974 — Прэмія часопісу «Looming» за лепшыя творы, апублікаваныя ў 1974 годзе. Штогадовы агляд Олева Йыгі «Празаічны пэйзаж 1973 году» быў прызнаны годным прэміі «Стварэньне»[16].
  • 1976 — Літаратурная прэмія імя Юхана Смуўла. У галіне літаратурнай крытыкі і журналістыкі прэміяй узнагароджаны Олеў Йыгі за працу «Vaod ja varjud. Valik kriitikat II» («Барозны і цені. Выбраная крытыка II» (бел.))[17][18].
  • 1978 — Заслужаны пісьменьнік Эстонскай ССР[19].
  • 1989 — Літаратурная прэмія імя Юхана Смула (пасьмяротна)[20].

Сям'я

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Дзеці — літаратуразнаўца Мал Йыгі(et), перакладчыца Цію Сандрак(et) і Яан Йыгі.
  • У Олева Йыгі восем унукаў, у тым ліку паэт Міхкель Каэватс, дзяржаўны дарадца па лічбавых пытаньнях Мартэн Каэватс, гісторык Марэт Коплюс, гісторык Пія Сандра Сандрак[1].

Пераклады

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Йыгі перакладаў на эстонскую мову мастацкія літаратурныя творы з беларускай мовы, польскай мовы й расейскай мовы: творы Янкі Брыля, Васіля Быкава, Якуба Коласа, Івана Мележа, Кузьмы Чорнага, Ежы Анджэеўскага(pl), Станіслава Лема, Ільфа й Пятрова, Аляксандра Салжаніцына й інш.

Пераклады на эстонскую мову зь беларускай мовы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
« «Нам вельмі пашанцавала, што больш за 20 гадоў таму таленавіты пісьменьнік і навуковец Олеў Йыгі зацікавіўся ў Эстоніі беларускаю літаратурай. Я пазнаёміўся зь ім у 1953 годзе на ўрачыстасьцях, прысьвечаных 150 гадоваму юбілею Фрыдрыха Кройцвальда. У той час стала зразумела, што ён сурʼёзна цікавіцца нашай літаратурай і пачне перакладаць з арыгінальнай беларускай мовы.» »

—Ніл Гілевіч, [21]

  • Brõl, Janka. Viimne kohtumine: jutustus = Янка Брыль. Апошняя сустрэча: аповесць. Зборнік: Мой родны кут. Мінск. Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1959 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi. — Tallinn: Ajakirjade-Ajalehtede Kirjastus, 1961. — 60 с. — («Loomingu» Raamatukogu Nr. 26 (190)). — 15 000 ас.
  • Brõl, Janka. Vaeslapse leib. Jutustused: Vaeslapse leib; Galja; Suitsutund; Bõstrjanka jõel; Kommunisti süda. Olukirjeldus = Янка Брыль. Збор твораў: у 2-х т. Аповесьці, апавяданьні: Сірочы хлеб; Галя; Гадзіна дыму; На рацэ Быстрянцы; Сэрца камуніста. Апісанне сітуацыі. Мінск. Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1960 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi; kaas: A. Saldre. — Tallinn: Eesti Riiklik Kirjastus, 1961. — 6000 ас.
  • Vassil Bõkav. Kolmas rakett = Васіль Быкаў. Трэцяя ракета. Здрада. Аповесці. Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Мінск, 1962 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi. — Tallinn: Ajalehtede. Ajakirjade. Kirjastus, 1963. — 140 с. — («Loomingu» Raamatukogu Nr. 23/24 (291/292)). — 15 000 ас. — ISBN 978-9949-705-74-0
  • Melež, Ivan. Inimesed soos: romaan Polesje kroonikast = Іван Мележ. Людзі на балоце. Раман «З палескай хронікі». Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Мінск, 1962 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi; illustreerinud Maret Olvet. — Tallinn, Tartu: Eesti Riiklik Kirjastus. H. Heidemanni nim. trükikoda па-беларуску: Эстонскае дзяржаўнае выдавецтва. Друкарня Г. Хайдэмана, 1964. — 446 с. — («XX sajandi raamat»). — 30 000 ас.[22].
  • Melež, Ivan. Äikese hingus: romaan Polesje kroonikast = Іван Мележ. Подых навальніцы. Раман «З палескай хронікі». Выдавецтва «Беларусь». Мінск, 1966 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi ; llustreerinud Heldur Laretei. — Tallinn: Eesti Raamat. Грамадзкая друкарня па-беларуску: Эстонскае дзяржаўнае выдавецтва. Друкарня Г. Хайдэмана, 1968. — 580 с. — 36 000 ас.
  • Jakub Kolas. Teelahkmeil: triloogia 1. ja 2. raamat = Якуб Колас. На ростанях. Трылогія. Дзяржаўнае вучэбна-педагагічнае выдавецтва. Мінск. 1958 / Tõlkija: Olev Jõgi, Kujundaja: Heino Kersna. — Tallinn: Eesti Raamat, 1977. — 352 с. — (Varamu па-беларуску: Скарбніца). — 50 000 ас.
  • Jakub Kolas. Teelahkmeil: triloogia 3. raamat = Якуб Колас. На ростанях. Трылогія. Дзяржаўнае вучэбна-педагагічнае выдавецтва. Мінск. 1958 / Tõlkija: Olev Jõgi, Kujundaja: Heino Kersna. — Tallinn: Eesti Raamat, 1977. — 335 с. — (Varamu па-беларуску: Скарбніца). — 50 000 ас.
  • Vassil Bõkav. Kolmas rakett; Sotnikav / valgevene keelest tõlkinud: Kolmas rakett Olev Jõgi; Sotnikav vene keelest tõlkinud Väino Ilus; illustreerinud Ilmar Torn. — Tallinn: Eesti Raamat, 1978. — 423 с. — 36 000 ас.[23]
  • Vassil Bõkav. Obelisk; Minna ja jääda tulemata; Tema pataljon = Абэліск; Пайсьці і не вярнуцца; Яго батальён. Васіль Быкаў. Аповесці і апавяданьні. Мінск. «Народная асвета». 1978; Васіль Быкаў. Пайсці і не вярнуцца. Аповесці. Мінск. «Мастацкая літаратура». 1979 / valgevene keelest tõlkinud ja järelsõna: Olev Jõgi, Kujundaja: Ludvig Kruusmaa. — Tallinn: Eesti Raamat, 1984. — 408 с. — 18 000 ас.[24]
  • Kuzma Tšornõ. Kolmas põlvkond ; Ljuba Lukjanskaja : kaks romaani = Кузьма Чорны. Трэцяе пакаленне. Раман. Выдавецтва «Народная асвета». Мінск, 1966; Кузьма Чорны. Люба Лук'янская. Раман. Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Мінск, 1961 / valgevene keelest tõlkinud ja järelsõna]: Olev Jõgi, Illustreerija: Peeter Urtson. — Tallinn: Eesti Raamat, 1986. — 333 с. — 18 000 ас.
  • Vassil Bõkav. Häda märk = Васіль Быкаў. Знак бяды. Аповесць. Мінск. «Мастацкая літаратура». 1984 / valgevene keelest tõlkinud Olev Jõgi; kujundanud Ene Loopere. — Tallinn: Eesti Raamat, 1990. — 270 с. — 10 000 ас. — ISBN 5-450-01263-2

Бібліяграфія

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

на эстонскай мове

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Olev Jõgi. Valgevene viipeid. (Беларускія жэсты (бел.)).  (эст.) // Keel ja Kirjandus : часопіс. — 1987. — № 2. — С. 89—82. — ISSN 0131—1441.
  • Olev Jõgi. Valgevene viipeid. 1986. (Беларускія жэсты (бел.)). // Hetki ja viiped. Neljas valik kriinikat (Моманты і жэсты. Выбраная крытыка (бел.)) : літаратурна-мастацкае выданьне. — Tallinn: «Eesti Raamat», 1988. — С. 333—340, 368.
  • Olev Jõgi. Meie tutvus Janka Kupalaga.1982/1987. па-беларуску: // Hetki ja viiped. Neljas valik kriinikat (Моманты і жэсты. Выбраная крытыка (бел.)) : літаратурна-мастацкае выданьне. — Tallinn: «Eesti Raamat», 1988. — С. 341—346, 368.
  • Olev Jõgi. Kümne aastat tutvust Ivan Meležiga. 1977/1987. па-беларуску: Дзесяць год знаёмства з Іванам Мележам // Hetki ja viiped. Neljas valik kriinikat (Моманты і жэсты. Выбраная крытыка (бел.)) : літаратурна-мастацкае выданьне. — Tallinn: «Eesti Raamat», 1988. — С. 347—364, 366, 368.

на расейскай мове

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  • Олев Йыги. Заметки из практики переводчика. // Нёман : часопіс. — 1975. — № 2. — С. 164—167.
  • Олев Йыги. Трудная, сложная книга получается. // Нёман : часопіс. — 1979. — № 10. — С. 163—170.

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. 1 2 3 4 Jõgi, Olev Eesti biograafiline andmebaas. Eesti Kirjandusmuuseum.
  2. ↑ Eesti kirjanike liit. Ajarirja «Keel ja kirjandus». Olev Jõgi.  (эст.) // Sirp ja vasar : газэта. — 3 veebruari 1989. — № 5 (2262). — С. 15.
  3. ↑ Союз писателей Эстонии. Редакция журнала «Кеэль и Кирьяндус». Олев Адович Йыги.  (рас.) // Вечерний Таллинн : газэта. — 1 февраля 1989. — № 26 (13502/5496). — С. 4.
  4. ↑ Kuresaare eskkoolinoortest. (Вучні сярэдняй школы Курэсарэ (бел.)).  (эст.) // Saarte Hääl : газэта. — 21 mai 1941. — № 76 (115). — С. 2.
  5. ↑ Keskkoolis võisteldi kõnelemises. (У старшай школе праходзіў конкурс аратарскіх навыкаў (бел.)).  (эст.) // Saarte Hääl : газэта. — 26 veebruar 1941. — № 31 (80). — С. 3.
  6. ↑ Õppetöö Kuressaare Keskkoolis lõppes. (Вучоба ў Курэсаараскай сярэдняй школе скончылася (бел.)).  (эст.) // Saarte Hääl : газэта. — 9 juuni 1941. — № 87 (126). — С. 4.
  7. ↑ Harry Õnnis. Nimedekomisjonis. // Saarte Hääl : päevaleht. — 2 märts 1989. — № 25 (6000). — С. 2.
  8. ↑ Olev Jügi. Veel vanades kohanimedes. (Яшчэ а старых тапонімах (бел.)).  (эст.) // Sirp ja Vasar : ajaleht. — 10 oktoober 1986. — № 41. — С. 2, 4.
  9. ↑ Endel Priidel. O. Jõgi. «Kirjandused koordinaadid».  (эст.) // Õhtuleht : газэта. — 2 jaanuar 1963. — № 1 (5594). — С. 3.
  10. ↑ Uus kritikaraamat па-беларуску: Новая кніга крытыкі.  (эст.) // Õhtuleht : газэта. — 25 aprill 1973. — № 97 (8753). — С. 1.
  11. ↑ Part Lias. Moevabalt. mõõdutundega па-беларуску: Без моды з пачуцьцём меры  (эст.) // Sirp ja Vasar : газэта. — 3 oktoober 1975. — № 40 (1660). — С. 6.
  12. ↑ Oskar Kuningas. Saaremaa kirjandusest saarlase pilgu läbi. Olev Jõgi 70 па-беларуску: Літаратура Саарэмаа вачыма астраўляніна. Олеву Йыгі 70.  (эст.) // Saarte Hääl : Saare maakonna ajaleht. — 14 jaanuar 1989. — № 14. — С. 3.
  13. ↑ Lea Pild(et). Tõlkekriitik Olev Jõgi. Ühe tõlkemeetodi rehabiliteerimine stalinismijärgsel ajal па-беларуску: Крытык-перакладчык Олеў Йыгі. Рэабілітацыя метаду перакладу ў постсталінскую эпоху.  (эст.) // Keel ja Kirjandus : Eesti Teaduste Akadeemia ja Eesti Kirjanike Liidu ajakiri. — märts 2019. — № 3. — С. 192—206.
  14. ↑ Rein Veidemann. 500 Keelt ja Kirjandust.Peatoimetaja peab ajakirja Eesti julgeolekustruktuuri osaks па-беларуску: 500 моў і літаратура. Галоўны рэдактар ​​лічыць часопіс часткай эстонскай структуры бясьпекі.  (эст.) // Eesti Päevaleht : газэта. — 28 august 1999. — № 197 (1244). — С. 7.
  15. ↑ Eesti kirjanduse aastapreemiad. (Штогадовая літаратурная прэмія Эстоніі (бел.)).  (эст.) // Kodumaa : nädalaleht. — 31 märts 1971. — № 13 (649). — С. 5.
  16. ↑ «Loomingu» preemiate laureaadid. (Лаўрэаты прэміі «Loomingu». (бел.))  (эст.) // Kodumaa : nädalaleht. — 19 märts 1975. — № 12 (856). — С. 4.
  17. ↑ J. Smuuli nim. preemia laureaadid.  (эст.) // Kodumaa : nädalaleht. — 24 märts 1976. — № 12 (909). — С. 2.
  18. ↑ ЭТА Лауреаты премии имени Юхана Смула. (Ляўрэаты прэміі імя Юхана Смула (бел.))  (рас.) // Вечерний Курьер (Вечерний Таллинн) : газэта. — 16 марта 1976. — № 61 (1103). — С. 3.
  19. ↑ Eesti NSV Ülemnõukogu Presiidiumi Seadlus (Указ Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР (бел.))  (эст.) // Rahva Hääl : газэта. — 27 august 1978. — № 199. — С. 1.
  20. ↑ ЭТА Литературные премии имени Ю. Смуула. (Літаратурныя прэміі імя Ю. Смула (бел.))  (рас.) // Вечерний Курьер (Вечерний Таллинн) : газэта. — 18 veebruar 1989. — № 41 (13 517/5511). — С. 1.
  21. ↑ D. Patõko. Ootan uusi kohtumisi. (Зь нецярпеньнем чакаю новых сустрэч (бел.)).  (эст.) // Rahva Hääl : газэта. — 29 mai 1986. — № 125(13216). — С. 3.
  22. ↑ Lugege neid raamatuid. Ivan Melež. Inimesed soos.  (эст.) // Õhtuleht : газэта. — 25 november 1964. — № 279. — С. 2.
  23. ↑ Vassil Bõkav. Kolmas rakett. Sotnikav  (эст.) // Kodumaa : nädalaleht. — 29 märts 1978. — № 13 (1013). — С. 7.
  24. ↑ Häda märk.  (эст.) // Televisioon : газэта. — 3 detsember 1984. — № 49. — С. 3.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Олеў_Йыгі&oldid=2666007»