Мірдза Абала
Мірдза Абала | |
| Дата нараджэньня | 23 лютага 1923[1] |
|---|---|
| Месца нараджэньня | |
| Дата сьмерці | 24 лютага 2007 (84 гады) |
| Месца вучобы | |
| Занятак | літаратуразнаўца, філёляг, перакладніца |
| Навуковая сфэра | мовазнаўства, літаратура |
| Месца працы | Інстытут мовы і літаратуры Акадэміі навук Латвійскай ССР імя Андрэя Ўпіта |
| Вядомая як | Аўтарка беларуска-латыскага і латыска-беларускага слоўніка |
| Навуковая ступень | доктар філялягічных навук[d] |
| Узнагароды |  |
Мíрдза Áбала (па-латыску: Mirdza Ābola; 23 лютага 1923, воласьць Сьвітэнэ, Латвія — 24 лютага 2007, Рыга, Латвія) — латыская літаратуразнаўца, мовазнаўца, перакладніца, беларусістка. Доктарка філялягічных навук[2].
Жыцьцяпіс
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Нарадзілася 23 лютага 1923 году ў сяле Сьвітэнэ Баўскага павету ў сям’і служачага. У 1941 годзе скончыла Рыскую сярэднюю школу №4. Пасьля вайны паступіла і ў 1949 годзе скончыла Латвійскі дзяржаўны ўнівэрсытэт, гісторыка-філялягічны факультэт. Больш за 40 гадоў (1949—1990) працавала навуковай супрацоўніцай Інстытуту мовы і літаратуры Акадэміі навук Латвійскай ССР імя Андрэя Ўпіта. Абараніла кандыдацкую дысэртацыю ў 1954 годзе, доктаркай філялягічных навук стала ў 1993 годзе[3]. У маладосьці перакладала творы Марка Твэна.
Сумесна зь беларускім літаратарам С. Панізьнікам у 1984 годзе стварыла анталёгію латыскай паэзіі на беларускай мове[4].
Была ў шлюбе з мастаком, мастацтвазнаўцам Оярам Абалсам. Іхны сын Юрыс Абалс (1950) — музыка (флейтыст) і кампазытар.
Навуковая дзейнасьць
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Дасьледніца творчасьці Я. Судрабкална, беларуска-латыскіх гістарычных і літаратурных сувязяз (кніга «Дружба, умацаваная ў вяках», з Д. Вікснай, 1977)[5]. Была знаёмая з П. Броўкам, П. Глебкам, У. Караткевічам, А. Мальдзісам, С. Панізьнікам[6]. Прымала ўдзел у складаньні навуковага збору твораў Я. Райніса (т. 1—3, 5—7, 17; варыянтаў 1—3).
Аўтарка працаў «Райніс і беларусы» (1975), «Ян Судрабкалн і беларусы» (1977). Складальніца латыска-беларускага і беларуска-латыскага слоўніка[7].
На латыскую мову пераклала зборнік прозы У. Караткевіча «Чазенія» (1976), шэраг апавяданьняў Я. Коласа і інш[8]. Прэзыдэнтка Латыскай асацыяцыі беларусістаў (з 1991)[9]. Дзяржаўная прэмія Латвіі (1986). Узнагароджана мэдалём Францішка Скарыны (2001)[10].
Працы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- 1957—1962: "Latviešu literatūras vēsture" (4. –6. sējums)
- 1965: "Tautas dzejnieks Rainis"
- 1975: "Rainis un baltkrievi" (baltkrievu: Райніс і беларусы)
- 1977: "Jānis Sudrabkalns", monogrāfija "Jāņa Sudrabkalna "Kopoti raksti"", Jāņa Sudrabkalna bibliogrāfija, darbu un vēstuļu izlase.
- 1977: "Jānis Sudrabkalns un baltkrievi (baltkrievu: Ян Судрабкалн і беларусы)
- 1977—1983: Raiņa Kopoti raksti 30 sējumos (1.–3. , 5.–7. , 17, 1.–3. variantu sējumi)
- 1977: "Tā draudzība mūžības ilgumu zin". Monogrāfija par Latvijas un Baltkrievijas tautu kontaktiem, kopā ar Dzidru Vīksni
- 1985: "Mūsdienu latviešu padomju literatūra. 1960 —1980"
- 1986: Jānis Sudrabkalns. Vēstules. Rīga, Upiša valodas un literatūras institūts, 1986., 525 lpp.
- 1989—1990: "J. Raiņa tulkojumi" (2. –3. sējums).
- 2010: Baltkrievu —latviešu, latviešu —baltkrievu vārdnīca. Rīga, Latvijas Baltkrievu savienība, 2010. 544 lpp. Zinātnisks redaktors I. Lučics-Fedorecs, atbildīgā par izdevumu J. Lazareva. ISBN 978-9984-49-175-2
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Абала Мірдза Эдуардаўна (белар.) — Мінск: 1996. — Т. 1. — С. 11. — 552 с. — ISBN 978-985-11-0036-7
- ↑ Mirdza Ābola, Timenote.info, https://timenote.info/lv/Mirdza-Abola-23.02.1923/(недаступная спасылка)
- ↑ Культура Беларусі: энцыклапедыя: [у 6 т.]. – Мінск, 2010. – Т. 1, с. 8.
- ↑ У Латвіі выйшаў беларуска-латышскі і латышска-беларускі слоўнік, ПрайдзіСвет, 2 сьнежня 2010, https://prajdzisvet.org/events/488-u-latvii-vyjshau-bielaruska-latyshski-i-latyshska-bielaruski-slounik.html
- ↑ Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын (бел.) — Мінск: 1996. — Т. 1. — 552 с. — ISBN 978-985-11-0036-7
- ↑ Культура Беларусі: энцыклапедыя: [у 6 т.]. – Мінск, 2010. – Т. 1, с. 8.
- ↑ Prezentē pirmo latviešu – baltkrievu vārdnīcu. Diena. 2011. gada 4. maijs, https://www.diena.lv/raksts/latvija/politika/prezente-pirmo-latviesu--baltkrievu-vardnicu-778159
- ↑ Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын (бел.) — Мінск: 1996. — Т. 1. — 552 с. — ISBN 978-985-11-0036-7
- ↑ Prezentē pirmo latviešu – baltkrievu vārdnīcu. Diena. 2011. gada 4. maijs, https://www.diena.lv/raksts/latvija/politika/prezente-pirmo-latviesu--baltkrievu-vardnicu-778159
- ↑ Культура Беларусі: энцыклапедыя: [у 6 т.]. – Мінск, 2010. – Т. 1, с. 8.