Мікалаеўская царква (Мікалаеўшчына)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Сьвятога Мікалая
Царква, каля 1900 г.
Царква, каля 1900 г.
Краіна Беларусь
вёска Мікалаеўшчына
Каардынаты 53°24′13.5″ пн. ш. 26°50′14.4″ у. д. / 53.40375° пн. ш. 26.837333° у. д. / 53.40375; 26.837333Каардынаты: 53°24′13.5″ пн. ш. 26°50′14.4″ у. д. / 53.40375° пн. ш. 26.837333° у. д. / 53.40375; 26.837333
Канфэсія праваслаўе
Эпархія Менская 
Архітэктурны стыль народнае дойлідзтва з элементамі расейскага традыцыйнга дойлідзтва
Першае згадваньне 1866 г.
Будаўніцтва 18721876 гады
Стан зьнішчана
Царква Сьвятога Мікалая на мапе Беларусі
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая

Царква́ Сьвято́га Мікала́я Цудатво́рца — страчаны праваслаўны храм у колішнім мястэчку Мікалаеўшчына Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці, помнік драўлянай архітэктуры XIX стагодзьдзя.

Знаходзіўся ў гістарычным цэнтры мястэчка Грудку, на месцы касьцёлу сьвятога Яна Хрысьціцеля, разабранага царскімі ўладамі ў 1866 годзе. У народнай вучэльні, заснаванай пры гэтай царкве, з 1890 па 1892 гады навучаўся будучы клясык беларускай літаратуры Канстанцін Міцкевіч (Якуб Колас). Царква зьнішчана ў 1960 годзе.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1866 годзе царскія ўлады зачынілі тутэйшы касьцёл Сьвтога Яна Хрысьціцеля і перавялі сялян у праваслаўе. Мясцовы айцец Пётар Трускоўскі склаў ліст, адрасаваны менскаму архіяпіскапу Міхалу Галубовічу. У тэксце дакумэнту сьцвярджаецца, што «Жыхары мястэчка Менскага павету Мікалаеўшчыны…далучыліся да праваслаўнай царквы і…просяць, каб касьцёл іхні…быў зьвернуты ў праваслаўную царкву і пры ёй была адчынена народная вучэльня.» Таксама адзначана, што мястэчка знаходзіцца «сярод каталіцкага насельніцтва», касцёл у ім «драўляны, крэпкі, пабудаваны алтаром на ўсход, звонку прыгожы, з двума купаламі, годны да пераробкі ў праваслаўную царкву»[1]. Адказ архібіскупа быў станоўчым, аднак дзяржавай было прынята рашэньне аб вылучэньні 3500 рублёў на пабудову новай праваслаўнай царквы і адкрыцьцё народнай вучэльні. На працягу шасьці гадоў набажэнствы адбываліся ў будынку былога касьцёла, пасьля чаго за некалькі гадоў быў узьведзены новы пяцікупальны храм, асьвячэньне якога адбылося напрыканцы 1876 году.

Царква значна не пацярпела ў часы Першай сусьветнай вайны, Другой сусьветнай вайны і дзейнічала да пачатку 1960-х гадоў, калі мясцовае кіраўніцтва вырашыла зьнесьці храм у рамках барацьбы з рэлігіяй. Сёньня на месцы зьнішчанай царквы знаходзіцца будынак Мікалаеўшчынскага сельсавету.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Царква ў пляне трохзрубавая: складалася з квадратнага асноўнага аб’ёму, увянчанага 5 глухімі купаламі, алтара і бабінца са званіцаю[2].

Апісаньне царквы, складзенае ў 1878 годзе, паведамляе, што царква драўляная, увянчана даўгаватым крыжом зь сямю глухімі купаламі і званіцаю ва франтоннай частцы. Дах пакрыты жалезам, вокны разьмешчаны на адным узроўні, уваходных дзьвярэй трое; як дах, так і вонкавыя сьцены афарбаваны. Унутраная плошча складае 30 квадратных сажаняў (136,5 квадратных мэтраў). Падлога драўляная. Да апалу царква не прыстасавана. Іканастас пафарбаваны ў блакітны колер, з пазалочанымі карнізамі і рамамі, складаецца зь 15 абразоў, зьмешчаных у 2 ярусы. Рызьніца памяшчаецца ў асаблівым прыдзеле каля алтарнай часткі. Неабходныя для набажэнстваў рэчы маюцца ў дастатку, усе малакаштоўныя, за выключэньнем срэбранага прыбору літургічных пасудзін. Сьвятарскіх убораў усяго пяць, усе яны з малакаштоўнай парчы, у тым ліку адно зусім трухлявае. Эвангельле адно, у вокладцы, абкладзенай малінавым аксамітам; набажэнскіх кніг дастатковая колькасьць. У царкоўным архіве маюцца мэтрычныя кнігі і сьпісы прыхаджан толькі з 1867 году. Вакол царквы пабудавана дашчаная агароджа. У званіцы знаходзяцца тры званы вагою 8, 7 і 1 пудоў (131, 115 і 16 кіляграмаў адпаведна)[3].

Аляксандар Лакотка адносіць храм да «узорнага» праэкту драўляных цэркваў, у аснову якога былі пакладзены мясцовыя кампазыцыйныя прыёмы, аднак прапорцыі, формы і дэкор часам згадвалі рысы расейскага праваслаўнага дойлідзтва[4].

Прыход[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У склад прыходу Сьвята-Мікалаеўскай царквы ўваходзілі сяло Мікалаеўшчына і вёскі Прусінава, Сьверынава і Русаковічы. Прыхаджанаў мужчынскага пола налічвалася 549 чалавек, жаночага — 550 (на 1878 год). Усе прыхаджане былі сялянскага паходжаньня, займаліся земляробствам[3].

Прыходзкі прыбытак на працягу году быў нязначны і не дасягаў 10 рублёў. Да царквы былі прыпісаны 33 дзесяціны зямлі, у тым ліку 1 дзесяціна сядзібнай зямлі, 4 — сенажатнай і 28 — ворнай, якія былі разьмешчаны за Нёманам, за пяць вёрстаў ад царквы. Плян і межавая кніга не складаліся. Зь ліку пабудоваў меліся: плябанія, восець, сьвіран, хлеў, а для псаломшчыка — хата і дзьве адрыны. Адзначана, што пабудовы трухлявыя і патрабуюць капітальнага рамонту, апрача хаты сьвятара[3].

Могілак у прыходзе знаходзілася двое, у вёсцы Прусінава дзейнічала прыпісная царква.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ О переходе жителей села Николаевщина в православие
  2. ^ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Стаўбцоўскага р-на. — Менск: БелЭн, 2004.
  3. ^ а б в Описаніе церквей и приходовъ Минской епархіи. Минскій уездъ. — Менск: Типо-Литографія Б.И. Соломонова, 1878. — С. 104-105. — 175 с.
  4. ^ Лакотка, А. І. Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі/ А. І. Лакотка.-Мн.:Беларусь, 2003, с.15

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]