Мэры Анцін

	Мэры Анцін
	па-ангельску: Mary Antin
Асабістыя зьвесткі
Нарадзілася	13 чэрвеня 1881; Полацак, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя;
Памерла	15 траўня 1949 (67 гадоў); Suffern[d], акруга Рокленд[d], Нью-Ёрк, ЗША;
Сужэнец	Amadeus William Grabau[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці	пісьменьніца, паэтка, публіцыстка
Гады творчасьці	1911—1949
Мова	ангельская
Дэбют	1911
Значныя творы	From P(o)lotzk to Boston: An Immigrant’s Story (1899); The Promised Land (1912);
	Мэры Анцін у Вікісховішчы

Мэры Анцін, часам Энцін (па-ангельску: Mary Antin, 13 чэрвеня 1881, Полацак, Віцебская губэрня, Расейская імпэрыя — 15 траўня 1949, Сафэрн, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская пісьменьніца, паэтка, публіцыстка, актывістка за правы мігрантаў, фэміністка жыдоўскага паходжаньня зь Беларусі^[4].

Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў 1881 годзе ў Полацку ў жыдоўскай сям’і Ізраіля і Эсьфіры Энціных.

Эмігравала ў ЗША разам зь сям’ёй у 1894 годзе. Наведвала лацінскую школу для дзяўчынак, цяпер Бостанская лацінская акадэмія.

Выйшла замуж за Амадэя Ўільяма Грабаў у 1901 годзе і пераехала ў Нью-Ёрк^[4]. Навучалася ў пэдагагічным каледжы Калюмбійскага ўнівэрсытэту і ў каледжы Барнарда.

Мары стала папулярнай пасьля выданьня сваёй аўтабіяграфіі «З Полацку ў Бостан» (From Plotzk To Boston), у якой апісвае засваеньне амэрыканскай культуры, а таксама жыцьцё габрэяў у царскай Расеі^[5]. Выдавец зрабіў памылку ў назьве кнігі: замест Полацак падаў Плоцк, што ў Польшчы. З такой памылкай кніга зьведала некалькі перавыданьняў.

Чытала лекцыі пра свой эмігранцкі досьвед^[6].

Памерла ад раку 15 траўня 1949 году ў ЗША.

У 2024 годзе выйшла біяграфічная кніга «Z Połocka do amerykańskiej Ziemi Obiecanej» пра пісьменьніцу з Полацку, напісаная польскай аўтаркай, прафэсаркай-амэрыканісткай Люцыянай Александровіч-Пэндых^[7].

Творчасьць

У Марыі рана праявіліся здольнасьці да літаратуры: у 1896 г. газэта «Boston Herald» надрукавала першы верш жыдоўскай дзяўчыны-эмігранткі. Першая кніжка палачанкі выйшла ў 1899 г., называлася яна «З Полацку ў Бостан» - спачатку кніга была напісана па-габрэйску, а затым ужо перакладзеная на ангельскую^[8].

У 1912-м Мэры Анцін выдала другую сваю кнігу «Зямля абяцаная», шэдэўр амэрыканскай літаратуры, які вывучаецца ў школе. Кніга аўтабіяграфічная, у ёй пісьменьніца апісвае сваё полацкае маленства, пераезд у Амэрыку і першыя гады жыцьця ў Бостане. Кніга праілюстраваная фатаздымкамі: полацкія вуліцы, кірмаш, крамы, зімовая Дзьвіна, бабулін дом, заняткі ў хедэры і нават здымак полацкага далакопа. Па-беларуску невялікі ўрывак кнігі друкаваўся ў ARCHE № 3 (32) - 2004 у перакладзе Паўліны Вішнеўскай^[9].

Творы

From Plotzk To Boston, Kessinger Publishing, LLC, 1889; 2010 (ISBN 1163930180 et 978-1163930182);
The Promised Land 1912, Penguin Classics; 1997 (ISBN 0140189858 et 978-0140189858);
They Who Knock at Our Gates: A Complete Gospel of Immigration, Cornell University Library, 1914; 2009 (ISBN 1112423109);
Selected Letters of Mary Antin, Syracuse University Press, 2000.

Крыніцы

1 2 Mary Antin // Encyclopædia Britannica (анг.)
1 2 Mary Antin // FemBio database (ням.)
↑ Library of the World's Best Literature / пад рэд. Ч. Д. Ўорнэр — 1897.
1 2 Nadell, Pamela S. Mary Antin (анг.) The Shalvi / Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Jewish Women’s Archive.
↑ Koppelman, Susan. Mary Antin // Dictionary of Literary Biography Yearbook, 1984 (анг.). — Farmington Hills : Cengage Gale, 1985.
↑ Monica Rüthers. (27 чэрвеня 2017) Between Threat and Hope. Migration to the New World. Mary Antin’s Account (анг.). Key Documents of German-Jewish History.
↑ Aleksandrowicz-Pędich, Lucyna. Z Połocka do amerykańskiej Ziemi Obiecanej (пол.). — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2024. — 190 с. — ISBN 978-83-01-23793-6
↑ Мэры Энцін, Зямля абяцаная, Раздзел 1. У рысе аселасці, Arche, ^{№ 3 (32) - 2004,} https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2004-3/encin304.htm
↑ Мэры Энцін, Зямля абяцаная, Раздзел 1. У рысе аселасці, Arche, ^{№ 3 (32) - 2004,} https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2004-3/encin304.htm

[_4dd2da1c554a2647-1] 1 2 Mary Antin // Encyclopædia Britannica (анг.)

[_e902d81b88a18b37-2] 1 2 Mary Antin // FemBio database (ням.)

[_122178a0622d1655-3] Library of the World's Best Literature / пад рэд. Ч. Д. Ўорнэр — 1897.

[:0-4] 1 2 Nadell, Pamela S. Mary Antin (анг.) The Shalvi / Hyman Encyclopedia of Jewish Women. Jewish Women’s Archive.

[5] Koppelman, Susan. Mary Antin // Dictionary of Literary Biography Yearbook, 1984 (анг.). — Farmington Hills : Cengage Gale, 1985.

[6] Monica Rüthers. (27 чэрвеня 2017) Between Threat and Hope. Migration to the New World. Mary Antin’s Account (анг.). Key Documents of German-Jewish History.

[7] Aleksandrowicz-Pędich, Lucyna. Z Połocka do amerykańskiej Ziemi Obiecanej (пол.). — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2024. — 190 с. — ISBN 978-83-01-23793-6

[8] Мэры Энцін, Зямля абяцаная, Раздзел 1. У рысе аселасці, Arche, ^{№ 3 (32) - 2004,} https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2004-3/encin304.htm

[9] Мэры Энцін, Зямля абяцаная, Раздзел 1. У рысе аселасці, Arche, ^{№ 3 (32) - 2004,} https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2004-3/encin304.htm

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]