Кумыкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Кумы́кі (саманазва: па-кумыцку: Къумукълар) — народ, адзін з карэнных народаў Дагестана, які жыве таксама ў Паўночнай Асеціі ў Маздоцкім раёне, у Чачэніі ў Грозьненскім і Гудэрмэскім раёнах.

У Расеі цяпер жыве 503,1 тысячы ў 2010 годзе, зь іх у Дагестане 431,7 тыс. чалавек.

Лічэбнасьць і расьсяленьне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кумыкі — другі па колькасьці пасьля азэрбайджанцаў цюрскі народ на Каўказе. Пры гэтым кумыкі самы вялікі цюрскі народ на паўночным Каўказе. У Дагестане кумыкі трэці па колькасьці народ пасьля аварцаў і лязьгінаў.

Лічэбнасьць у Расеі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Частка Расеі
2002
2010[1]
Лічэбнасьць Лічэбнасьць
Дагестан 365 804[2] 431 736
Цюменская вобласьць 12 343[3] 18 668
Ханты-Мансійская аўтаномная акруга
9 554[4] 13 849
Ямаланянецкая аўтаномная акруга
2 613[5] 4 466
Паўночная Асэтыя 12 659[6] 16 092
Чачэнія 8 883[7] 12 221
Стаўрапольскі край 5 744[8] 5 639
Масква 1 615[9] 2 351
Маскоўская вобласьць 818[10] 1 622
Астраханская вобласьць 1 356[11] 1 558
Растоўская вобласьць 1 341[12] 1 511
Валгаградзкая вобласьць 895[13] 1 018
зазначаны часткі Расеі зь лічэбнасьцю больш за 1000 чалавек

Землі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Землі звычайнага жытла кумыкаў
Сьцяг кумыкаў

Паходжаньне назвы «кумык» («къумукъ») да канца невядома. Большасьць пагаджаецца, што назва паходзіць ад палавецкага кімакі або ад іншай назвы — «куман». Да пачатку дваццатага стагодзьдзя кумыкамі называлі саміх кумыкаў яшчэ й лакцаў (жыхароў горнай часткі Дагестану.).

У іншых народах кумыкі называюцца: па-азэрбайджанску — qumuqlar (гумуглар), па-чачэнску — гІумки (гумки).

Мова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кумыкі размаўляюць на кумыцкай мове, якая належыць да цюрскіх моваў і блізкая да татарскай, турэцкай і азэрбайджанскай моваў.

Сярод гаворак кумыцкай мовы выдзяляюць: кайтаскую, церскую, буйнацкую, хасаўюрцкую. Пісьменнасьць да 1929 году была на аснове арабскіх літар. Зараз на аснове кірыліцы.

Вера[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сярод кумыкаў распаўсюджаны іслам. Пры СССР распаўсюдзіўся атэізм, які й зараз мае сваіх прыхільнікаў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Всероссийская перепись населения 2010 года. Официальные итоги с расширенными перечнями по национальному составу населения и по регионам.: см.
  2. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Респ. Дагестан
  3. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Тюменская область
  4. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — ХМАО
  5. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Ямало-Ненецкий автономный округ
  6. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Респ. Северная Осетия-Алания
  7. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Чеченская Республика
  8. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Ставропольский край
  9. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — г. Москва
  10. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Московская область
  11. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Астраханская область
  12. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Ростоская область область
  13. ^ Демоскоп Weekly — Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России — Волгоградская область