Перайсьці да зьместу

Гестаўт

Дадаць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Кестаўт»)
Ґестаўт
лац. Giestaŭt / Hiestaŭt
Gistald
Паходжаньне
Мова(-ы) германскія
Утворанае ад Geste + Wald
Іншыя формы
Варыянт(ы) Гесталт, Гештаўт, Кестаўт, Кістаўт, Кештаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Гейштаўт, Кейстаўт
Вытворныя формы Гаштольд
Зьвязаныя артыкулы
якія пачынаюцца з «Ґестаўт»

Гестаўт (Гесталт, Гейстаўт), Кестаўт (Кістаўт, Кешталт, Кештаўт, Кейстаўт) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча Гештаўт (Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейштаўт).

Паходжаньне

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Гасьцівалд, Гісталд або Касталд, пазьней Гастальд або Гаштальд (Gastivald, Gistald, Castald, Gastaldius[1], Gastold[2]) — імя германскага паходжаньня[3]. Іменная аснова -гаст- (-каст-, -гест-) (імёны ліцьвінаў Гасьціла, Гестар, Каштарт; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'[4].

Адпаведнасьць імя Гейстаўт германскаму імю Gistald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў[5].

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае усходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Гестаўт складаецца з асноваў -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Геска, Гізель, Гесмонт; германскія імёны Geske, Giesel, Gismondus), якая паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё'[6], і -тэўд- (-тэўт-, -таўт-) (імёны ліцьвінаў Таўтывіл, Таўтвін, Таўтгерд; германскія імёны Theudowills, Teutwin, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'[7]. Такім парадкам, імя Гестаўт азначае «кап’ё роду»[8]. Адзначалася германскае імя Teutgis[9].

Імя Гесталд (Gestold[10]) гістарычна бытавала ў Польшчы: Godefridus filius Gestoldi (1221 год)[11][12].

У Прусіі адзначалася прозьвішча Gestaut[13].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Кеистовтови, Висбораву братаничю (22 чэрвеня 1415 году[14] паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)[15]; Gyestolthovy sluszebnemu (1500 год)[16]; Янъ Кгестовтович коморник великого князя (21 лютага 1501 году)[17]; в людей наших, в бортевъ, на имя… а у Онъдрея Кгестовътовича и въ его зятя, у Лаврына (25 ліпеня 1503 году)[18]; Кiesztoltowicz (1503 год)[19]; бояринъ господарьский Вилькомирского повета Богданъ Кейстовтовичь (22 чэрвеня 1520 году)[20]; Мацко Кгеистовтовичъ[21], Ян Кгестовътовичъ[22], Кеистовътъ Миковичъ[23], Миколаи Кестовтовичъ[24], Кгестовтъ Якубович[25] (1528 год); бояре перелайские… Кгейстовтъ Якубович (21 ліпеня 1528 году)[26]; до Яна Кгестовътовича, и до Вихтова Кгестовътовича (21 красавіка 1529 году)[27]; Матиас Кгестовтович (да 1533 году)[28]; з Лепун Ян Кгеистовтович (1533—1535 гады)[29]; Кгестовт Павлович… Виркгин Кгестовтович (1537—1538 гады)[30]; Станиславъ Петровичъ Кгестовтовичъ[31], з села Кгестовтовичовъ[32] (1567 год); пана Станислава Мартиновича Кгейстовта (25 ліпеня 1590 году)[33]; Fabian Giestowt Kłuksztyk[34], Woyciech Sebestianowicz Giestowt, Ławryn Sebestianowicz Giestowt[35], Fabian Giestowt Kłuksztyk z Ginwiła[36] (20 кастрычніка 1655 году); Mateusz Giestawd (1666 год)[37]; Ławryn Giestowt na miejscu Reginy Szymkiewiczówny Sebestianowej Giestowtowej… Anna Lawdańska Giestowtowa wdowa na miejscu Kazimierza Giestowta… Ambrozy Giesztowt… Fabian Giesztowt… Hrehory Giesztowt… Jerzy Giesztowt… Krzysztof Giesztowt… Stefan Giesztowt (1667 год)[38]; Kiesztowt (1670 год)[39]; Stefan Giesztowt[40], na miejscu Malchera Giesztowta z Jamontów[41], Symon Giesztowt[42], Marcin Giesztowt… Kazimierz Giesztowt[43], Stefan Giesztowtt[44], Fabian Giesztowt[45], Jan Giesztowt[46] (1690 год); Martha Giesitowtowna (па 1700 годзе)[47]; Mathias Giezdołd (31 траўня 1755 году)[48]; Magdalena Kistowt (1756 год)[49]; Franciszek Gieszttowtt (1804 год)[50]; Józef Giesztowd (1827 год)[51]; Maciej Gisztowt (1839 год)[52].

Носьбіты

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

З XVI ст. прыдомкам Гейштаф або Гейштаўт карыстаўся літоўскі шляхецкі род Бэрнатовічаў гербу ўласнага[55].

Гештаўты Лакянскія (Giesztowt Łokiański) гербу Ляліва — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету[56].

Гештаўты (Giesztowt) гербу Гейш — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету[57].

Ґейштаўты (Ґейштафты) — літоўскі шляхецкі род[58].

Гешталд (Giesztołd) гербу Ляліва — шляхецкі род Рэчы Паспалітай[59].

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Гештаўты.

Глядзіце таксама

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.
  2. ↑ Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 24.
  3. ↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 605.
  4. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  5. ↑ Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.
  6. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  7. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 19.
  8. ↑ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 23.
  9. ↑ Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 1431.
  10. ↑ Бодуэн-де-Куртенэ И. А. О древне-польском языке до XIV-го столетия. — Лейпциг, 1870. С. 58.
  11. ↑ Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. P. 24.
  12. ↑ Zbiór ogólny przywilejów i spominków Mazowieckich. T. 1. — Warszawa, 1919. S. 207.
  13. ↑ GESTAUT, Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)
  14. ↑ Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.
  15. ↑ Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.
  16. ↑ Lietuvos Didžiojo Kunigaikščio Aleksandro Jogailaičio dvaro sąskaitų knygos (1494—1504). — Vilnius, 2007. P. 262.
  17. ↑ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 2: 1468—1501. — Kraków, 1939. S. 565.
  18. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 5 (1427—1506). — Vilnius, 2014. С. 166.
  19. ↑ Юркенас Ю. О появлении сочетания аl вместо дифтонга аu в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. 15, 1967. С. 53.
  20. ↑ Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. С. 1455.
  21. ↑ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 81—82.
  22. ↑ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 86.
  23. ↑ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 87.
  24. ↑ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 90.
  25. ↑ Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 года. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кн. 523. — Менск, 2003. С. 91.
  26. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 224 (4) (1522—1530). — Vilnius, 1997. P. 244.
  27. ↑ Lietuvos Metrika. Knyga 225 (6) (1528—1547). — Vilnius, 1995. С. 84.
  28. ↑ Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 23.
  29. ↑ Popisy wojskowe pospolitego ruszenia Wielkiego Księstwa Litewskiego (1524—1566). — Białystok, 2018. S. 27.
  30. ↑ Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 54, 82, 238, 265, 333.
  31. ↑ Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 575.
  32. ↑ Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 668.
  33. ↑ Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. С. 45.
  34. ↑ Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 297.
  35. ↑ Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 310—311, 330.
  36. ↑ Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 321.
  37. ↑ Kroże, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  38. ↑ Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 2. — Warszawa, 2015. S. 85.
  39. ↑ Bystroń J. Nazwiska polskie. — Lwów, 1936. S. 284.
  40. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 24.
  41. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 74.
  42. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 98.
  43. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 152.
  44. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 154.
  45. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 161.
  46. ↑ Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 180.
  47. ↑ Mickienė I., Birbilaitė I. Moterų įvardijimas XVIII amžiaus pradžioje: Telšių bažnyčios krikšto metrikų studija // Respectus philologicus. Nr. 19 (24), 2011. P. 161.
  48. ↑ Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. С. 493.
  49. ↑ Szyłele, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  50. ↑ Lida, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  51. ↑ Kielmy, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  52. ↑ Kielmy, Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  53. ↑ Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 468.
  54. ↑ Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 8. Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2020. S. 175.
  55. ↑ Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. S. 41.
  56. ↑ Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 272.
  57. ↑ Polska encyklopedja szlachecka. T. 5. — Warszawa, 1936. S. 284.
  58. ↑ Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ґ, Згуртаваньне беларускай шляхты
  59. ↑ Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 272.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Гестаўт&oldid=2606755»