Данута Валэнса
| Данута Валэнса | |
| па-польску: Danuta Mirosława Wałęsa | |
 | |
| | |
|---|---|
| 22 сьнежня 1990 — 22 сьнежня 1995 | |
| Асабістыя зьвесткі | |
| Нарадзілася | 25 лютага 1949[1] (76 гадоў) |
| Сужэнец | Лех Валэнса |
| Дзеці | Яраслаў Валэнса, Sławomir Wałęsa[d], Przemysław Wałęsa[d], Bogdan Wałęsa[d], Brygida Wałęsa[d], Maria Wiktoria Wałęsa[d], Anna Wałęsa[d] і Magdalena Wałęsa[d] |
| Узнагароды | |
Данута Міраслава Валэнса (дзявочае прозьвішча Голось[2] (нар. 25 лютага 1949 г. у Калёні Крыпы) — польская грамадзкая актывістка, першая лэдзі Рэспублікі Польшча ў 1990—1995 гадах, жонка прэзыдэнта Рэспублікі Польшча Леха Валэнсы .
Біяграфія
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Нарадзілася другой зь дзевяці дзяцей Зьбігнева Голося і Фэліксы, народжанай Баршч, якія паходзілі зь сялянскіх сем’яў[3]. Яна скончыла пачатковую школу ў Венграве і працавала на сямейнай фэрме, а таксама на мясцовых фэрмэраў[4]. У 1968 годзе яна назаўсёды пераехала ў Гданьск, дзе спачатку жыла са сваёй сям’ёй і працавала ў краме кветак[5].
8 лістапада 1969 г.[6] яна выйшла замуж за Леха Валэнсу, які пазьней стаў лідарам «Салідарнасьці» і прэзыдэнтам Рэспублікі Польшча з 1990 па 1995 год. Разам яны выхавалі васьмярых дзяцей: Багдана, Славаміра, Пшэмыслава, Яраслава, Магдалену, Ганну, Марыю Вікторыю і Брыгіду. Ад імя мужа Данута Валэнса 10 сьнежня 1983 г. прыняла Нобэлеўскую прэмію міру . У рамках сваёй грамадзкай дзейнасьці яна ўвайшла ў раду заснавальнікаў фонду «Sprawni Inaczej»[7]. Яна таксама заняла пасаду ганаровага прэзыдэнта Гданьскага фонду разьвіцьця культуры[8] і стала членам ганаровых саветаў конкурсаў і грамадзкіх арганізацый.
У 2011 годзе «Літаратурнае выдавецтва» апублікавала аўтабіяграфію Дануты Валэнсы пад назвай «Сны і таямніцы» (пад рэдакцыяй Пятра Адамовіча). За некалькі месяцаў кніга была прададзена накладам больш за 300 000 асобнікаў[9]. У 2012 годзе Данута Валэнса атрымала за яе спэцыяльную ўзнагароду «Supergwarancja Kultury — падзея году», якая прысуджаецца рэдакцыйнай калегіяй TVP Kultura[10].
У 2012 годзе прэзыдэнт Браніслаў Камароўскі ўзнагародзіў яе Камандорскім крыжам з зоркай Ордэна Адраджэньня Польшчы за выдатны ўнёсак у незалежнасьць Рэспублікі Польшча, адданасьць справе дэмакратычных пераўтварэньняў у краіне і дасягненьні ў прафэсыйнай і грамадзкай дзейнасьці [11] .
Яна стала адной з галоўных гераінь м’юзыкла «1989», сумеснай пастаноўкі Тэатра імя Юліуша Славацкага ў Кракаве і Гданьскага Шэксьпіраўскага тэатра ў 2022 годзе; ролю Дануты Валэнсы выканала Караліна Казонь[12].
У 2024 годзе рашэньнем кіраўніка Упраўленьня па справах вэтэранаў вайны і ахвяр прыгнёту Леха Парэлы ёй быў прысвоены статус актывісткі дэмакратычнай апазыцыі[13].
Узнагароды
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- 2012: Віктар 2011 у катэгорыі «Найвялікшае тэлевізійнае адкрыцьцё» [14]
- 2012: Прэмія TVP Kultura ў катэгорыі «Гарантыя культуры» [15]
- 2012: Прэмія «Ружы Галі» ў катэгорыі «Літаратура» за раман Сны і таямніцы[16]
- 2012: Мэдаль Сьвятога Георгія, які прысудзіў "Tygodnik Powszechny " за "Мары і таямніцы " [17]
- 2012: Прэмія RMF Classic «MocArty» у катэгорыі «За кляс і стыль» [18]
- 2012: Прэмія Radio Tok FM [19]
- 2012: Тытул «Чалавек году 2011» паводле «Дзёньніка Балтыйскага» [20]
- 2022: Званьне ганаровага грамадзяніна Гданьска [21]
- 2025: Значок салідарнасьці і правоў чалавека, заснаваны Эўрапейскім цэнтрам салідарнасьці [22]
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ^ а б Deutsche Nationalbibliothek Record #1024901971 // Gemeinsame Normdatei (ням.) — 2012—2016.
- ^ Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny / Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). — Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993. — С. 772. — ISBN 83-223-2644-0
- ^ Danuta Wałęsa 2011. С. 13–14.
- ^ Danuta Wałęsa 2011. С. 20–21.
- ^ Danuta Wałęsa 2011. С. 32–33.
- ^ Danuta Wałęsa 2011. С. 40.
- ^ Fundacja „Sprawni Inaczej”
- ^ Danuta Wałęsa gościła w Kolbudach
- ^ To my, te szare
- ^ Danuta Wałęsa, Andrzej Stasiuk i Anda Rottenberg laureatami nagród TVP Kultura
- ^ Prezydent odznaczył kobiety zasłużone dla demokracji
- ^ 1989 teatrwkrakowie.pl Праверана 30 мая 2024 г.
- ^ L. Parell: Danuta Wałęsa ze statusem działaczki opozycji demokratycznej
- ^ Danuta Wałęsa: czuję się szczęśliwa
- ^ Przyznano Gwarancje Kultury 2012
- ^ „Róże Gali” dla Danuty Wałęsy
- ^ Kraków: Danuta Wałęsa i ks. Andrzej Augustyński laureatami Medalu św. Jerzego
- ^ MocArty 2011 – druga edycja nagród RMF Classic
- ^ Danuta Wałęsa laureatką Nagrody Radia TOK FM za 2011
- ^ Danuta Wałęsa Człowiekiem Roku 2011 „Dziennika Bałtyckiego”
- ^ Danuta Wałęsa honorową obywatelką Gdańska
- ^ W Gdańsku po raz pierwszy przyznano Odznaki Solidarności i Praw Człowieka
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- Danuta Wałęsa Marzenia i tajemnice / Piotr Adamowicz (oprac.). — Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011. — ISBN 978-83-08-04741-5