Грамадзянская вайна ў Грэцыі
Грамадзянская вайна ў Грэцыі | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | |||||||||
| |||||||||
Супернікі | |||||||||
| Камуністычная партыя Грэцыі | Грэцкі ўрад | ||||||||
Камандуючыя | |||||||||
| Нікас Захарыдыяс | Георг ІІ | ||||||||
Колькасьць | |||||||||
| 100 000 | 180 000 — 232 000 | ||||||||
| Агульныя страты | |||||||||
| |||||||||
Грамадзянская вайна ў Грэцыі 1946—1949 гадоў — ўзброены канфлікт паміж урадавымі сіламі Грэцыі, падтрыманымі Вялікабрытаніяй, а потым Злучанымі Штатамі Амэрыкі, і камуністычнымі паўстанцамі Дэмакратычнай арміі Грэцыі (ДАГ). Гэты канфлікт стаў першым узброеным супрацьстаяньнем у Халоднай вайне й меў глыбокія наступствы для грамадзтва й палітыкі Грэцыі, усталяваўшы антыкамуністычную дыктатуру на доўгія дзесяцігодзьдзі.
Перадумовы і пачатак канфлікту
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Каранямі вайны былі глыбокія палітычныя й сацыяльныя рознагалосьсі, які абвастрыліся падчас Другой сусьветнай вайны й нямецкай акупацыі. Левыя партызаны, асабліва Нацыянальны вызвольны фронт (ЭАМ) і ягонае войска ЭЛЯС, згулялі ключавую ролю ў супраціве акупантам. Пасьля вызваленьня ў 1944 годзе паміж каралеўскім урадам у выгнаньні, баевікамі ЭЛЯС і іншымі групоўкамі адбыліся жорсткія сутыкненьні. У лютым 1946 году, пасьля спрэчных выбараў, байкатаваных левымі, камуністычныя сілы пачалі рэгулярную партызанскую вайну супраць аднаўленага манархічнага ўраду, што лічыцца афіцыйным пачаткам грамадзянскай вайны.
Хада баявых дзеяньняў
[рэдагаваць | рэдагаваць код]1946 — Партызанскія налёты з гор (Вэрнан, Грамас). ДАГ рабіў напады на пасты ды займаў вёскі. Урадавая армія на той час трымала гарады.
1947 — Паўстанцы (ДАГ), якія мелі ўжо да 25 тысяч байцоў, ладзілі буйныя апэрацыі, трымаючы поўнач краіны. ЗША пачалі вялікую дапамогу ўраду, надаючы зброю і дарадцаў.
1948 — Югаславія спыніла дапамогу ДАГ праз спрэчкі паміж Ціта ды Сталіным. Урад укараніў жорсткую тактыку, перасяляючы сялянаў, каб адарваць партызанаў ад дапамогі. Амэрыканцы рэарганізавалі грэцкую армію.
1949 — Апошняя абарона ДАГ у гарах Грамас і Вэрнан. Урадавая армія (150 тысяч) з танкамі й авіяцыяй штурмавала пазыцыі паўстанцаў. Пасьля цяжкай паразы ў бітве за Вэрнан у жніўні 1949 году рэшткі ДАГ уцяклі ў Альбанію. У кастрычніку 1949 камуністы аб’явілі пра спыненьне агню. Вайна скончылася.
Завяршэньне вайны і наступствы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]У кастрычніку 1949 году камуністычныя сілы афіцыйна абвясьцілі пра „часовае спыненьне агню“. Вайна скончылася перамогай урадавых сілаў. Яе наступствы былі катастрафічнымі, бо ў выніку каля 80 тысячаў грамадзянаў загінулі, сотні тысячаў сталі ўцекачамі і ўнутрана перамешчанымі асобамі, адбылася разбурэньне эканомікі й інфраструктуры. Палітычныя наступствы ўлучалі ўсталяваньне правай антыкамуністычнай дыктатуры, ганеньні на былых паўстанцаў і іхныя сем’і, а таксама доўгатэрміновую палітычную падзею грамадзтва, вядомую як „этакратыя“.