Гао Ман

	Гао Ман
	кіт. 高莽
Асабістыя зьвесткі
Псэўданімы	У Ланьхань
Нарадзіўся	1 кастрычніка 1926; Харбін, правінцыя Хэйлунцзян, Кітай
Памёр	6 кастрычніка 2017; Пэкін, Кітай
Пахаваны	Бабаашанскія рэвалюцыйныя могілкі[d];
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці	пісьменьнік, перакладнік, мастак
Гады творчасьці	1943—2016
Жанр	раман, паэзія
Мова	кітайская
Значныя творы	«Падарожжа на Сьвятую Гару», «Чарнільныя сьляды»
Прэміі	прэмія імя Мікалая Астроўскага (2004), «Расея-Новае стагодзьдзе» (2013)

Гао Ман (псэўданім: У Ланьхань, кіт. 乌兰汗; 1926, Харбін, правінцыя Хэйлунцзян, Кітай — 2017, Пэкін, Кітай) — кітайскі перакладнік, мастак і пісьменьнік.

Перакладаў у тым ліку зь беларускай вершы Максіма Танка. Быў сябрам Саюзу кітайскіх пісьменьнікаў (1954), Кітайскай акадэміі грамадзкіх навук (1964), Саюзу кітайскіх мастакоў і Саюзу кітайскіх перакладнікаў. Кавалер расейскага ордэна Сяброўства (1997) і ўкраінскага ордэна «За заслугі» (2010). У 2013 годзе атрымаў прэмію «Расея-Новае стагодзьдзе» за пераклад паэмы Ахматавай «Рэквіем». Заслужаны дзяяч культуры Расеі^[1].

Жыцьцяпіс

У 1933 годзе паступіў у Харбінскую 10-гадовую школу Хрысьціянскага аб'яднаньня маладзёнаў (Швайцарыя), якую заснавалі амэрыканскія місіянэры. Школу падтрымлівалі расейскія перасяленцы-ўдзельнікі Белага руху, таму вывучыў расейскую мову і чытаў творы Аляксандра Пушкіна, Міхаіла Лермантава і Льва Таўстога. У 1930-я гады падчас навучаньня чытаў творы пражываўшага ў Харбіне пісьменьніка Ўсевалада Іванова (1888—1971) родам з Ваўкавыску (Гарадзенская губэрня)^[2]. Яго настаўнікамі былі расейскія мастакі Аляксей Кляменцьеў і Ўладзімер Восіпаў, таму ў 1943 годзе ў 17 гадоў зрабіў першую выставу сваіх карцінаў. У 1943 годзе яго першым перакладам стаў твор Івана Тургенева, які выйшаў у харбінскай газэце. У 1945 годзе пачаў працаваць рэдактарам часопіса Таварыства кітайска-савецкага сяброўства. Таксама маляваў плякаты і загадваў бібліятэкай. Стаў перакладаць расейскія творы пад псэўданімам У Ланьхань. Пераклаў п'есу «Павал Карчагін» Фёдара Бандарэнкі, якую ў 1948 годзе паставіў мастацкі калектыў Харбінскага аб'яднаньня настаўнікаў. У гэты час пазнаёміўся з артысткай Сунь Цзэ, якая выконвала ролю Тоні, і пазьней зь ёй ажаніўся ды меў зь ёй дачку Сунь Сяолан.

У 1949 годзе пераклаў з украінскай расказ Алеся Ганчара «Заўсёды ў страю», які перадрукавалі некалькі газэтаў і часопісаў, а ў 1951 годзе пераклад трапіў у падручнік кітайскай мовы для сярэдняй школы. У 1954 годзе перайшоў на працу ва Ўсекітайскае таварыства кітайска-савецкага сяброўства ў Пэкіне і ўступіў у Саюз кітайскіх пісьменьнікаў. У якасьці перакладніка шматкроць наведваў Савецкі Саюз, дзе сустракаўся з расейскімі пісьменьнікамі Барысам Палявым і Мікалаем Ціханавым, кыргыскім пісьменьнікам Чынгізам Айтматавым, мастаком Арэстам Вярэйскім і скульптарам Міхаілам Анікушыным і кітаязнаўцамі Львом Эйдліным і Ўладзіславам Сарокіным. У 1955 годзе пазнаёміўся з Максімам Танкам, пасьля чаго пераклаў кнігу ягоных выбраных вершаў на кітайскую разам з Гэ Баоцянем^[2].

У 1962 годзе перайшоў на працу ў часопіс «Сусьветная літаратура», дзе працаваў да выхаду на пэнсію ў 1989 годзе і прайшоў шлях да галоўнага рэдактара. Пераклаў з украінскай паэму Тараса Шаўчэнкі «Кацярына». З расейскай перакладаў вершы Пушкіна, Ганны Ахматавай, Марыны Цьвятаевай, Восіпа Мандэльштама, Бэлы Ахмадулінай, Андрэя Вазьнясенскага, Робэрта Раждзественскага і Яўгена Еўтушэнкі. У 1964 годзе стаў супрацоўнікам Інстытуту замежнай літаратуры Кітайскай акадэмі грамадзкіх навук. Таксама пераклаў драму Лермантава «Гішпанцы», п'есы Ўладзімера Маякоўскага «Клоп» і «Лазьня», Барыса Пастарнака «Людзі і ўмовы». Стаў першым кітайскім перакладнікам песьняў Уладзімера Высоцкага. Сярод іншага, перакладаў беларускія народныя байкі. У Менску наведаў майстэрню народнага мастака Заіра Азгура, пра якога пісаў раней у Кітаі. Таксама стварыў некалькі артыкулаў пра беларускага графіка Георгія Паплаўскага (1931—2017), які стварыў ілюстрацыі да кніг Васіля Быкава і Алеся Адамовіча. Сярод іншага, намаляваў партрэты Якуба Коласа, Янкі Купалы, Сьвятланы Алексіевіч і Навума Гальпяровіча. Таксама ў 1990 годзе перакладаў кнігу Сьвятланы Алексіевіч «Цынкавыя хлопчыкі»^[2].

Напісаў звыш 80 кніг і манаграфіяў. Ладзіў выставы свайго жывапісу ў Пэкіне, Шанхаі і Харбіне, а таксама ва Ўладзівастоку і Маскве. У тэхніцы гохуа выканаў партрэты Мікалая Гогаля і расейскіх пісьменьнікаў Аляксандра Герцэна, Антона Чэхава, Фёдара Дастаеўскага, Максіма Горкага, Аляксандра Фадзеева, Міхаіла Шолахава, Данііла Граніна, Віктара Астаф'ева і Рыгора Бакланава.

Асноўныя творы

«Даўно не бачыліся, Масква»
«Мёртвае дрэва»
«Падарожжа на Сьвятую Гару»
«Расейскія мастацкія эсэ»
«Нататкі пра жыццё»
«Расейская літаратура і я»
«Чарнільныя сьляды»

Асноўныя пераклады

«Вершы Пушкіна»
«Адзінокі анёл» (Джэк Керуак)
«Вершы Лермантава»
«Вершы Буніна»
«Вершы Ясеніна»
«Вершы Ганны Ахматавай»
«Апавяданьні Ганчара» (з украінскай)
«Людзі і ўмовы» (Барыс Пастарнак)
«Сын палка» (Валянцін Катаеў)
«Гліна і парцаляна» (Арвід Грыгуліс, з латыскай)
«Вышытая хустка» (Кахал)
«Крылы» (Аляксандар Карняйчук, з украінскай)
«Клоп», «Лазьня» (Маякоўскі)
«Плоць і кроў» (Афінаген)
«Юнацтва Карла Маркса» (Глябнёў)

Крыніцы

↑ У Ланьхань (сапраўднае імя Гао Ман) // Анлайн-энцыкляпэдыя «Беларусь у асобах і падзеях», 10 чэрвеня 2025 г. Праверана 29 чэрвеня 2025 г.
1 2 3 Максім Ладымераў. Гао Ман: «Тры сонцы — у сэрцы маім» // Жырандоля. — 19 ліпеня 2014. — № 20 (237).

Гэта — накід артыкула пра біяграфію асобы. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, пашырыўшы яго.

[1] У Ланьхань (сапраўднае імя Гао Ман) // Анлайн-энцыкляпэдыя «Беларусь у асобах і падзеях», 10 чэрвеня 2025 г. Праверана 29 чэрвеня 2025 г.

[а-2] 1 2 3 Максім Ладымераў. Гао Ман: «Тры сонцы — у сэрцы маім» // Жырандоля. — 19 ліпеня 2014. — № 20 (237).

[1]

[2]

Нарматыўны кантроль
Міжнародныя	МІСН VIAF WorldCat
Нацыянальныя	Францыя Зьвесткі НБФ Нямеччына ЗША Аўстралія Беларусь Нідэрлянды