Віктар Шутовіч
Віктар Шутовіч | |
 | |
| Род дзейнасьці | беларускі каталіцкі сьвятар, публіцыст |
|---|---|
| Дата нараджэньня | 27 кастрычніка 1890 |
| Месца нараджэньня | в. Шутавічы, Ашмянскі павет, Віленская губэрня, Расейская імпэрыя |
| Дата сьмерці | 1 сакавіка 1960 |
| Месца сьмерці | Барысаў, БССР |
| Месца пахаваньня | |
| Занятак | публіцыст, каталіцкі сьвятар |
.jpg)
Ві́ктар Шуто́віч (27 кастрычніка 1890, в. Шутавічы, Ашмянскі павет — 1 сакавіка 1960, Барысаў) — беларускі каталіцкі сьвятар, публіцыст.
Біяграфія
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Пачатковую адукацыю атрымаў у Смаргоні. Паступіў у Віленскую рыма-каталіцкую духоўную сэмінарыю, якую скончыў у 1913 годзе. Быў высьвячаны на сьвятара ў 1913 годзе ў Вільні.
Сьвятарскае служэньне пачаў на пасадзе вікарыя ў касьцёле ў Лідзе. Праз чатыры месяцы працы ў Лідзе, быў пераведзены на пасаду вікарыя ў Віленскую катэдру. У хуткім часе паступіў ў Пецярбургскую рыма-каталіцкую духоўную акадэмію. Скончыў два курсы акадэміі і, ня маючы грошай, каб вучыцца далей, пакінуў вучобу.
З 1917 году служыў пробашчам парафіі ў Барадзенічах Браслаўскага павету, дзе адзначыўся ня толькі казаньнямі на беларускай мове[1][2], але і арганізоўваў беларускія школы, зьбіраў фальклёр. Пасьля 10 гадоў служэньня ў касьцёле сьв. Юзафа ў Барадзенічах 12 студзеня 1927 году на загад Віленскага архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага кс. Віктар Шутовіч быў зьняты з пасады пробашча Барадзенiцкай парафіі. Дэлегацыя ад усёй парафіі, просьбы з мноствам подпісаў, каб пакінуць кс. Шутовіча ў Барадзенічах не дапамаглі. Фармальнай нагодай для пазбаўленьня пасады пробашча сталіся скаргі мясцовых польскіх чыноўнікаў, настаўнікаў і актывістаў, якім не падабалася беларуская дзейнасьць сьвятара. Царкоўныя ўлады вінавацілі ксяндза Віктара Шутовіча ў тым, што ён нібыта сеяў нянавісьць у парафіі, страціў давер у ксяндзоў з суседніх парафіяў і працаваў на шкоду Царкве, бо адмовіўся займацца справай адабраньня ў праваслаўных царквы ў в. Ёды. За гэта ён быў пераведзены на пасаду вікарыя ў парафіі ў Лідзе[3], а з 1928 году — у Тшцянным каля Ломжы. Ксяндза Віктара Шутовіча ў 1928 годзе судзілі за «падбурэньне адной часткі насельніцтва проці другой».[4] Суд адбыўся ў Браславе 15-га сьнежня, і на падставе амністыі справа была скасавана.[5]
З 1929 па 1932 год кс. Віктар Шутовіч служыў у ЗША, а з 1932 году ён працаваў вікарыем і школьным прэфэктам у Хорашчы каля Беластоку. Служыў у менскім Чырвоным касьцёле (ад вясны 1944 да 1945). 26 студзеня 1945 арыштаваны савецкімі ўладамі, асуджаны на 10 гадоў турмы. Вызвалены 20 сакавіка 1955, вярнуўся ў Менск, атрымаў парафію (нелегальна, з 1956) у Барысаве, дзе й памёр.
Апрацаваў зборнік «Калядныя песьні», выдадзены Нінай Абрамчык у Бэрліне.
Кнігапіс
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- Ks. V. Š. U 25-tyja ŭhodki majho śviatarstva (1913—1938). // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 1 červienia 1938. — № 16 (164). — С. 2, 3, 4.
- Ks. V. Š. U 25-tyja ŭhodki majho śviatarstva (1913—1938). (бел.) // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 10 červienia 1938. — № 17 (165). — С. 3, 4, 5.
- Ks. V. Š. U 25-tyja ŭhodki majho śviatarstva (1913—1938). (бел.) // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 20 červienia 1938. — № 18 (166). — С. 2, 3.
- Šutovič V. Majovaja čytanka. — Vilnia-Vilnius: Беларуская друкарня імя Францішка Скарыны, 1940. — 160 с.
- Таццяна Жук. Святар Віктар Шутовіч і яго рукапісы ў фондах аддзела рэдкіх кніг і рукапісаў ЦНБ НАН Беларусі. // Матэрыялы ХІІ Міжнародных кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Беларусі: погляд праз стагоддзі», Мінск, 7–8 красавіка 2016 г. : зборнік навуковых артыкулаў. — Менск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2016. — С. 51—55. — ISBN 978-985-7039-91-3.
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Kryčačaja niesprawiadliwaść. (бел.) // Biełaruskaja Krynica : газэта. — 21 stydnia 1927. — № 4. — С. 1.
- ↑ Кастусь Шыталь. Беларуская мова ў Касцёле ў пачатку ХХ стагоддзя. // Каталіцкі веснік : часопіс. — 2022. — № 8 (137). — С. 3.
- ↑ S. Chłopski. Da nas pišuć. Z adwiedzin ks. Šutowiča. (бел.) // Biełaruskaja Krynica : газэта. — 1 krasawika 1927. — № 14. — С. 4.
- ↑ Z biełaruskaha žyćcia. Buduć sudzić ks. Šutowiča. (бел.) // Biełaruskaja Krynica : газэта. — 5 stydnia 1928. — № 2. — С. 4.
- ↑ Z biełaruskaha žyćcia. Sud nad ks. W. Šutowičam. (бел.) // Biełaruskaja Krynica : газэта. — 23 wieraśnia 1928. — № 44. — С. 4.
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- Алесь Адамковіч. 100 асобаў Беларускай Хрысціянскай Дэмакратыі. — Менск: 2017. — С. 131—132. — 232 с.
- Міхась Казлоўскі. MEMENTO PATRIAM… // Наша Вера : часопіс. — 2002. — № 4 (22).
- Леанід Лаўрэш. Горад Ліда ў лёсе ксяндза Віктара Шутовіча. // Лідскі Летапісец : часопіс. — 2018. — № 3 (83). — С. 49—51.
- Леанід Лаўрэш. Ксёндз Віктар Шутовіч і горад Ліда. // Наша слова : часопіс. — 2017. — № 35 (1342). — С. 7.
- Маракоў, Леанід. Рэпрэсаваныя каталіцкія духоўныя, кансэкраваныя і свецкія асобы Беларусі (1917—1964). — Менск: Смэлтак, 2009. — С. 88, 451–453, 493, 495, 526, 537, 563, 572, 609, 706, 710. — 776 с. — ISBN 978-985-6917-12-0
- Барыс Палута. Цярпеў пераслед за беларускую мову, прайшоў ГУЛАГ і не кінуў служэнне. Ксёндз Віктар Шутовіч. // Новы час : газэта. — 27 кастрычніка 2025.
- Ks. Аd. St. Ks. J. Hermanovič i ks. V. Šutovič. (Z nahody 25-cihodździa ich śviatarstva1938). (бел.) // Chryścijanskaja Dumka : часопіс. — 10 červienia 1938. — № 17 (165). — С. 2,3,.
Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- Зьміцер Бартосік. (16 кастрычнік 2014) Памяць пра Віктара Шутовіча жыве ў Барысаве Падарожжа з Бартосікам. Радыё Свабода.
- Аляксандар Горны. Таццяна Сапега. (11 лютага 2026) Культурная раніца. Кс. Віктар Шутовіч: «Жыву і для людзей працую». Радыё Марыя.
- Леанід Лаўрэш. Ксёндз Віктар Шутовіч і горад Ліда. Pawet.net.
- Барыс Палута. (27 кастрычніка 2025) Цярпеў пераслед за беларускую мову, прайшоў ГУЛАГ і не кінуў служэнне. Ксёндз Віктар Шутовіч. Будзьма беларусамі!.