Бабруйская фартэцыя

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Славутасьць
Бабруйская фартэцыя
Бабруйская фартэцыя ў 1811 годзе
Бабруйская фартэцыя ў 1811 годзе
Краіна Беларусь
Горад Бабруйск
Каардынаты 53°08′20″ пн. ш. 29°14′45″ у. д. / 53.13889° пн. ш. 29.24583° у. д. / 53.13889; 29.24583Каардынаты: 53°08′20″ пн. ш. 29°14′45″ у. д. / 53.13889° пн. ш. 29.24583° у. д. / 53.13889; 29.24583
Аўтар праекту Карл Апэрман
Першае згадваньне 1810
Дата заснаваньня 18071812 гады
Статус Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Бабруйская фартэцыя на мапе Беларусі
Бабруйская фартэцыя
Бабруйская фартэцыя
Бабруйская фартэцыя
Commons-logo.svg Бабруйская фартэцыя на Вікісховішчы

Баруйская фартэцыя або крэпасьць — магутнае фартыфікацыйнае збудаваньне ХІХ стагодзьдзя.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1807: пачалося будаўніцтва бастыённай фартэцыі.
  • 1812: фартэцыю абкладвала дывізія Яна Дамброўскага, аднак узяць ня здолела.
  • 1825: на тэрыторыі фартэцыі была спроба падняць паўстаньне супраць самадзяржаўя, якое аднак правалілася.
  • 1905: у фартэцыі выбухнула паўстаньне дысцыплінарнага палка, якое было жорстка падаўлена.
  • 19191920: на тэрыторыі крэпасьці польскімі ўладамі была створаны лягер для ваеннапалонных.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бабруйская фартэцыя была закладзена на месцы старажытнага Бабруйскага замку і горада ці места. На будаўніцтве працавала каля 50 батальёнаў жаўнераў, а таксама людзі з навакольных вёсак.

Будынак езуіцкага кляштара быў прыстасаваны пад парахавы склеп.

Да пачатку 1812 году будаўніцтва фартэцыі было амаль завершана. На той час яна была абсталяваная амаль 300 гарматамі.

Турма[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пасьля паўстаньня дзекабрыстаў у 1825 годзе Бабруйская фартэцыя была пераўтворана ў турму куды звозілі асуджаных «за вальнадумства і бунт супраць цара». У прыватнасьці тут адбывалі пакараньне 23 дзекабрысты. У 40-я гады ХІХ ст. сюды былі сасланыя чальцы знакамітага падпольнага гуртка Петрашэўскага на чале са сваім кіраўніком.

У Бабруйскай крэпасьці быў зьняволены знакаміты беларускі пісьменьнік Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, за «крамольныя» вершы адбываў пакараньне слынны селянін-паэт Паўлюк Багрым. Крэпасьць «зламала» вольналюбівую натуру Багрыма, пасьля чаго ён больш не вярнуўся да паэзіі.

У час польскай акупацыі 1919—1920 гадоў на тэрыторыі фартэцыі быў утвораны лягер для ваеннапалонных. З такімі ж мэтамі выкарыстоўвалі фартэцыю немцы ў час Другой сусьветнай вайны.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Міхась Скрыпка. Цэтадэль над Бярэзінай (з гісторыі Бабруйскай крэпасці)//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі — 4/1987

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  512Г000059

Commons-logo.svg Бабруйская фартэцыясховішча мультымэдыйных матэрыялаў