Аляксандар Чарвякоў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «А. Чарвякоў»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Аляксандар Чарвякоў
Aliaksandr Čarviakoŭ.jpg
1-ы старшыня Савету народных камісараў БССР
18 сьнежня 1920 — 17 сакавіка 1924
Папярэднік: пасада заснаваная
Наступнік: Язэп Адамовіч
1-ы старшыня Цэнтральнага ваканаўчага камітэту БССР
18 сьнежня 1920 — 16 чэрвеня 1937
Наступнік: Міхаіл Стакун
Народны камісар па замежных справах БССР
1921 — ліпень 1923
Старшыня Прэзідыюму ЦВК СССР ад БССР
30 сьнежня 1922 — 16 ліпеня 1937
Папярэднік: пасада заснаваная
Наступнік: Міхаіл Стакун
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 8 сакавіка 1892(1892-03-08)
в. Дукорка, Ігуменскі павет, Менская губэрня, Паўночна-Заходні край, Расейская імпэрыя
Памёр: 16 чэрвеня 1937(1937-06-16)[1] (45 гадоў)
Менск, Беларуская ССР, СССР
Партыя: Усесаюзная камуністычная партыя (бальшавікоў) (з 1917 г.)
Дзеці: Дачка Соф'я
Адукацыя: Віленскі настаўніцкі інстытут(ru) (1915)

Алякса́ндар Рыго́равіч Чарвяко́ў (8 сакавіка [ст. ст. 25 лютага] 1892; цяпер в. Дукора, Пухавіцкі раён, Менская вобласьць, Беларусь — 16 чэрвеня 1937, Менск, цяпер Беларусь) — дзяржаўны дзяяч БССР, публіцыст.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У дзяцінстве пераехаў з бацькамі ў Віленскую губэрню (Паўночна-Заходні край), дзе скончыў гарадзкую вучэльню. У 1915 годзе скончыў Віленскі настаўніцкі інстытут, які з пачаткам Першай сусьветнай вайны ў 1914 г. перавялі ў Самару (цяпер Расея). У 1916 годзе сканчвае Аляксандраўскую вайсковую вучэльню(ru) (Масква). Служыў у войску (1915—1917). Уступіў у РКП(б) у траўні 1917 году. Прымаў актыўны ўдзел у бальшавіцкім перавароце ў Петраградзе 7 лістапада [ст. ст. 25 кастрычніка] 1917 году.

У 1917 адзін з арганізатараў і кіраўнікоў Беларускай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі. Удзельнік 1-га Усебеларускага зьезду.

13 лютага 1918 году быў прызначаны камісарам па беларускіх справах (Белнацкам) пры Народным камісарыяце па справах нацыянальнасьцяў РСФСР. 1 студзеня 1919 году Чарвякоў разам зь іншымі чальцамі Часовага рэвалюцыйнага рабоча-сялянскага ўраду Беларусі падпісаў Маніфэст аб абвяшчэньні Беларускай ССР. Падчас нядоўгага існаваньня Савецкай улады ў Беларусі ў 1919 году займаў пасаду наркаму асьветы ССР Літвы й Беларусі (студзень 1919 — 31 ліпеня 1920).

З аднаўленьнем Савецкай улады ў Беларусі ў 1920 годзе Чарвякоў быў прызначаны старшынём Менскага губрэвкаму, а затым Усебеларускага рэвкаму. Выканаўца абавязкаў старшыні Цэнтральнага выканаўчага камітэту (ЦВК) Беларускай ССР (1 жніўня 1920 — 18 сьнежня 1920), старшыня ЦВК Беларускай ССР (18 сьнежня 1920 — 16 чэрвеня 1937), старшыня Савету народных камісараў (СНК) Беларускай ССР (18 сьнежня 1920 — 17 сакавіка 1924), народны камісар па замежных справах Беларускай ССР (1921 — ліпень 1923).

30 сьнежня 1922 году I сэсія ЦВК СССР абрала Чарвякова, а таксама М. І. Калініна, Г. І. Пятроўскага й Н. Нарыманава сустаршынямі ЦВК СССР. Чалец Цэнтральнага бюро ЦК КП(б) Беларусі (25 лістапада 1920 — 10 лютага 1924), Часавага Беларускага бюро ЦК РКП(б) (4 лютага — 14 траўня 1924), ЦК КП(б) Беларусі (14 траўня 1924 — 16 чэрвеня 1937), Бюро ЦК КП(б) Беларусі (29 лістапада 1927 — 16 чэрвеня 1937).

Адначасна ў 1923—1925 гг. узначальваў Камісію ЦВК СССР па ўрэгуляваньні межаў між Расейскай СФСР і Ўкраінскай ССР. За 1924—1930 гг. вылучыў на дзяржаўныя пасады Беларускай ССР звыш 5000 чалавек[2].

На XVI зьезьдзе КП(б) Беларусі (чэрвень 1937) быў падвергнуты рэзкай крытыцы за недастатковую працу па зьнішчэньні «ворагаў народу». Паводле афіцыйнай вэрсіі скончыў самагубствам «на асабістай сямейнай глебе». Рэабілітаваны ў 1957 годзе.

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • За Савецкую Беларусь. Мн., 1927;
  • …Я ніколі не быў ворагам: Выбраныя артыкулы і прамовы; Успаміны сучаснікаў. Мн., 1992.

Памяць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1967[3] годзе ў гонар Аляксандра Чарвякова названая вуліца ў Цэнтральным раёне гораду Менску.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Государственная власть СССР. Высшие органы власти и управления и их руководители. 1923—1991 гг. Историко-биографический справочник / Сост. В. И. Ивкин. М.: РОССПЭН, 1999.
  • Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 2. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Червяков Александр Григорьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ Яўген Бараноўскі. Драматычны лёс Аляксандра Чарвякова // Зьвязда : газэта. — 7 сакавіка 2012. — № 45 (27160). — С. 3. — ISSN 1990-763x.
  3. ^ 1960-е и дальше // Вячеслав Бондаренко. Названия минских улиц за последнее столетие: тенденции, загадки, парадоксы // «Минск старый и новый»(рас.)

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]