Андэрс Цэльсіюс

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Андэрс Цэльсіюс
Anders Celsius
Anders-Celsius-Head.jpg
Нарадзіўся 27 лістапада 1701(1701-11-27)[1][2][3][4][5][6]
Упсала, Швэцыя[7]
Памёр 25 красавіка (6 траўня) 1744[1][2][3][4][5] (42 гады)
Упсала, Швэцыя[7]
Навуковая сфэра астраном, матэматык, мэтэароляг, геоляг
Месца працы Упсальскі ўнівэрсытэт
Альма-матэр Упсальскі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Жак Касіні
Вучні Юган Готшальк Валерыюс
Вядомы як Вынаходнік шкалы вымярэньня тэмпэратуры
Узнагароды і прэміі
Аўтограф Аўтограф

Андэрс Цэльсіюс (па-швэдзку: Anders Celsius; нар. 27 лістапада 1701 Упсала, Швэцыя — пам. 25 красавіка 1744 Упсала, Швэцыя) — швэдзкі астраном і матэматык, геоляг і мэтэароляг. Прафэсар Упсальскага ўнівэрсытэту. Набыў сусьветную вядомасьць дзякуючы вынаходніцтву тэрмомэтру са стаградуснай шкалою вымярэньня, якая атрымала яго імя. Выкарыстоўваецца ў большасьці краінаў сьвету. Сам навуковец называў сваё вынаходніцтва прыладай, якая дазваляе ўбачыць, «у якой ступені цяплее, або халаднее ў пакоі». Спачатку Цэльсіюс вызначыў кропку кіпеньня вады як 0 градусаў, а кропку раставаньня лёду як 100 градусаў. Пасьля сьмерці Андэрса шкалу ў 1744 року «перакуліў» Карл Лінэй. Адгэтуль тэмпэратура плаўленьня лёду — 0 градусаў, а тэмпэратура кіпеньня — 100 градусаў.

Абсэрваторыя упсальскага ўнівэрсытэту

Акрамя таго, навуковец зрабіў вялікі ўнёсак у вывучэньне паўночных зямель, у прыватнасьці ён удзельнічаў у ляпляндзкай экспэдыцыі (1736—1737) па вымярэньні мэрыдыяну. Аналягічная экспэдыцыя была потым арганізавана на экватар. Параўнаньне вынікаў дасьледаваньня пацьвердзіла разьлікі й здагадкі Ньютана пра тое, што Зямля мае форму эліпсоіду, пляскатага ля палюсоў.

У 1741 року заснаваў Упсальскую астранамічную абсэрваторыю. Даволі дакладна вымерыў яркасьць 300 зорак, выкарыстоўваючы сыстэму аднолькавых шкляных пласьцін, якія паглынаюць сьвятло.

Андэрс Цэльсіюс памёр ад сухотаў у 1744 року.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]