Андрэй Бараноўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Андрэй Бараноўскі
Андрэй Юльянавіч Бараноўскі
Род дзейнасьці настаўнік, мовазнаўца
Дата нараджэньня 1895
Месца нараджэньня Вялікія Машчыцы, Слуцкі павет
Дата сьмерці 1 верасьня 1938
Месца сьмерці Менск
Занятак мовазнаўца
Вікіпэдыя мае артыкулы пра іншых асобаў з прозьвішчам Бараноўскі.

Андрэй Юльянавіч Бараноўскі (1895, засьценак Вялікія Машчыцы, Слуцкі павет Менская губэрня, цяпер Слуцкі раён — 1 верасьня 1938, Менск, НКВД) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, настаўнік, мовазнаўца.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Паходзіў з дробнай вясковай шляхты. У 1913 скончыў Слуцкае праваслаўнае духоўнае вучылішча, у 1914 здаў экстэрнам іспыт на званьне настаўніка. У траўні 1915 прызваны ў расейскае войска, служыў пісарам, справаводам.

Пасьля Кастрычніцкага перавароту 1917 вярнуўся ў родную вёску. Падчас нямецкай акупацыі працаваў на гаспадарцы. З прыходам бальшавікоў служыў справаводам у Слуцкім ваенным камісарыяце. З пачаткам польска-савецкай вайны эвакуіраваўся ў Рослаўль Смаленскай губэрні. Там пазнаёміўся з Палутай Бадуновай, зь якой паехаў у Маскву для перагавораў ад імя ЦК БПСР з бальшавікамі. Стаў сябрам партыі беларускіх эсэраў, па заданьні якой вярнуўся на радзіму і стаў ініцыятарам узнаўленьня Слуцкага беларускага нацыянальнага камітэту.

Пасьля заканчэньня Менскіх беларускіх настаўніцкіх курсаў у 1920 годзе выкладаў беларусазнаўства ў слуцкіх школах. Засноўваў у Слуцкім павеце беларускія школы, культурніцкія арганізацыі і каапэратывы. Адзін з кіраўнікоў таварыства «Папараць-кветка», узначальваў работу яго драматычнай дружыны, рэдагаваў газэту «Наша Каляіна». Быў прыхільнікам супрацоўніцтва з бальшавікамі.

Пасьля прыходу Чырвонага войска ў ліпіне 1920 загадваў школьным аддзелам Слуцкага рэўкаму. У першай палове 1920-х гадоў жыў у Слуцку, працаваў настаўнікам, інспэктарам акруговага аддзела народнай адукацыі. Арганізаваў у горадзе першую канфэрэнцыю па беларусазнаўстве.

У 1921 разам зь іншымі чальцамі БПРС арыштаваны ДПУ і месяц знаходзіўся ў вязьніцы. Напачатку 1922 ізноў арыштаваны па справе беларускіх эсэраў.

Пасьля Менскіх вышэйшых курсаў беларусазнаўства ў 1924 выкладаў у Аб’яднанай беларускай вайсковай школе ў Менску, адначасова працаваў у камісіі Інстытуту беларускай культуры па складаньні слоўніка беларускай вайсковай тэрміналёгіі.

Удзельнічаў у ліквідацыйным зьезьдзе партыі беларускіх эсэраў у чэрвені 1924 году. У 1930 пазбаўлены работы ў вайсковай школе. З 1933 працаваў у геадэзічнай майстэрні Белдзяржтрансу наркамату земляробства БССР.

Арыштаваны НКВД БССР 26 студзеня 1938 году па абвінавачваньні ў кантрэвалюцыйнай і антысавецкай дзейнасьці на Случчыне і ў Менску ў 1920-х гг. Асуджаны «тройкай» да вышэйшай меры пакараньня. Расстраляны магчыма ў Курапатах. Рэабілітаваны 4 лютага 1960 году «з-за адсутнасьцю складу злачынства». заяву на рэабілітацыю падавала яго жонка Аляксандра Янчук, была акторка драматычнага гуртка «Папараць-кветка». Ёй вярнулі некаторыя асабістыя рэчы Бараноўскага: фотаапарат (Андрэй быў аматарам фатасправы), і выданьне «Малой Советской Энциклопедии».

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Андрэй Бараноўскі / Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 3. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
  • Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка. Слуцкі раён. Мн., 2001. Кн. 1. С. 257—258
  • Слуцкі збройны чын 1920 г. ў дакументах і ўспамінах. Мн., 2001. С. 291—302.