Акадэмік Вярнадзкі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Акадэмік Вярнадзкі
Академік Вернадський
Станцыя „Акадэмік Вярнадзкі“ на мысе Марына вострава Галіндэз
Лягатып станцыі
Статус пастаянная
Краіна Украіна Украіна (з 1996)
Дата заснаваньня 1947[1][2]
Колькасьць пэрсаналу 12 чалавек
Геаграфічныя каардынаты 65°14′44.44″ пд. ш. 64°15′28.17″ з. д. / 65.2456778° пд. ш. 64.257825° з. д. / -65.2456778; -64.257825Каардынаты: 65°14′44.44″ пд. ш. 64°15′28.17″ з. д. / 65.2456778° пд. ш. 64.257825° з. д. / -65.2456778; -64.257825
Акадэмік Вярнадзкі на мапе Антарктыды
Акадэмік Вярнадзкі
Акадэмік Вярнадзкі
Акадэмік Вярнадзкі
Сайт Нацыянальны антарктычны навуковы цэнтар

Акадэ́мік Вярна́дзкі (па-ўкраінску: Академік Вернадський), да 1996 року — Фарадэ́й па-ангельску: Faraday Station) — украінская антарктычная станцыя. Разьмешчаная на мысе Марына вострава Галіндэз за 7 км ад заходняга ўзьбярэжжа Антарктычнага паўвострава. Асноўнае прызначэньне станцыі — правядзеньне навуковых дасьледаваньняў у Антарктыдзе.

Заснаваная ў 1947 року як брытанская станцыя «Фарадэй»[1]; у 1954 перанесеная на востраў Галіндэз[1]; у лютым 1996 року перададзеная Ўкраіне за сымбалічную цану ў адзін фунт стэрлінгаў[3] і перайменаваная ў гонар украінскага навукоўца, акадэміка Ўладзімера Вярнадзкага, першага прэзыдэнта НАН Украіны.

Мінуўшчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Навуковая база на Аргентынскіх астравох паблізу Антарктычнага паўвострава заснаваная падчас брытанскай экспэдыцыі на Зямлю Грэяма ў 1934—1937 роках. Мэтэаабсэрваторыя пачала пастаянна дзейнічаць на востраве Ўінтэр 7 студзеня 1947 року[1][2].

Узімку 1953—1954 рокаў станцыя была перанесеная на мыс Марына вострава Галіндэз. У 1977 року перайменаваная ў «Станцыю Ф — Фарадэй» у гонар брытанскага навукоўца Майкла Фарадэя[2]. Большасьць збудаваньняў зьявіліся цягам 1979—1980 рокаў. Менавіта над станцыяй «Фарадэй» у 1985 року брытанскія навукоўцы адкрылі зьяву азонавай дзіркі[4].

У 1992 року, пасьля развалу Савецкага Саюзу, Расея абвясьціла сябе правапераемніцай усіх савецкіх антарктычных станцыяў, тады прэзыдэнт Украіны Леанід Краўчук выдаў загад пра ўкраінскую праграму дасьледаваньня Антарктыкі. У жніўні 1992 Украіна далучылася да Антарктычнай дамовы, а ў наступным годзе стварыла Цэнтар антарктычных дасьледаваньняў (цяпер — Нацыянальны антарктычны навуковы цэнтар).

У лістападзе 1993 року Вялікабрытанія абвясьціла пра намер перадаць станцыю «Фарадэй» адной зь дзяржаваў, якія на маюць антарктычных станцый. Ідэяй зацікавіліся ўкраінскія дыпляматы і навукоўцы[5], і ў 1994 року Брытанская антарктычная служба (БАС) прыняла рашэньне перадаць станцыю Ўкраіне. У гэтым жа годзе на 23-й сэсіі Арганізацыі краінаў Антарктычнай дамовы Ўкраіна была прынятая ў склад арганізацыі.

Бар «Фарадэй»

У сьнежні 1994 — лютым 1995 рокаў група ўкраінскіх навукоўцаў наведала станцыю «Фарадэй». Пасьля гэтага была падпісаная міжурадавая дамова пра перадачу антарктычнай станцыі Ўкраіне. 6 лютага 1996 року над станцыяй быў узьняты ўкраінскі сьцяг.

З 2017 року на станцыі дзейнічае інтэрнэт-сувязь. 8 траўня 2020 року на станцыі ўпершыню загінуў удзельнік украінскай антарктычнай экспэдыцыі Васіль Амельяновіч[6], наклаўшы рукі з прычыны асабістых праблемаў.

Кліматычныя ўмовы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Клімат на станцыі — марскі субантарктычны, то бок адносна мяккі, паколькі Паўднёвы акіян дзейнічае як акумулятар цеплыні. Сярэдняя тэмпэратура ўлетку каля 0 °C, узімку — не ніжэй за −18 °C. Зьніжэньне тэмпэратуры паветра ўзімку адбываецца, калі паўднёвы вецер прыносіць ахалоджаныя масы паветра з кантынэнтальнай Антарктыды. Узімку характэрныя частыя вятры больш за 30—35 м/с. Каля 300 дзён у год — ападкі (сьнег), небо бясхмарнае толькі 25—30 дзён[7].

Мінімальная тэмпэратура, зафіксаваная на станцыі — −47 °C[8]. Гадавая колькасьць ападкаў за пэрыяд 1986—2011 рокаў зьмянялася ад 220 да 670 мм[7].

Збудаваньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Увесь комплекс збудаваньняў усталяваны на каменнай аснове вострова Галіндэз. Большасьць зь іх былі ўзьведзеныя цягам 1979—1980 рокаў. На тэрыторыі станцыі разьмешчаныя:

  • два модулі зь немагнітнага матэрыялу, де ўсталяваныя магнітомэтры;
  • аэралягічны павільён (выкарыстоўваецца таксама як гараж для чатырох сьнегаходаў);
  • будынак ДНЧ-лябараторыі;
  • генэратарнае памяшканьне з двума халадзільнікамі, дзе знаходзіцца цясьлярная майстэрня;
  • будынак аварыйнай базы, якая прыстасаваная пад склад антэнаў і запасаў прадуктаў.

Таксама на станцыі працуюць:

Напрамкі дасьледаваньняў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дасьледаваньні на станцыі
  • Акіянаграфічныя і біярэсурсныя
  • Гідрамэтэаралягічныя
  • Фізыка палярнага геакосмасу і сонечна-зямных сувязяў
  • Ядзерна-фізычныя дасьледаваньні Зямлі й атмасфэры
  • Геоляга-геафізычныя
  • Біялягічныя (сыстэмнае дасьледаваньне структуры і функцый антарктычных біяцэнозаў)
  • Мэдыка-фізыялягічныя

У культуры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Юбілейная манэта Ўкраіны

У 2006 року Нацыянальны банк Украіны выбіў юбілейную манэту «10 гадоў антарктычнай станцыі Акадэмік Вярнадзкі». На рэвэрсе выяўлены абрыс Антарктыды і зорачкай пазначанае геаграфічнае разьмяшчэньне станцыі.

Станцыя выяўленая на ўкраінскіх паштовых марках «Першая ўкраінская антарктычная экспэдыцыя» (1996) і «Антарктычная станцыя Акадэмік Вярнадзкі» (2009)

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в г Історія станції «Академік Вернадський»(укр.). Національний антарктичний науковий центр. Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  2. ^ а б в History of Faraday (Station F)(анг.). British Antarctic Survey. Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  3. ^ Зварыч, Елена (13 студзеня 2019) С легким паром, пингвины! Как украинские полярники встретили новогодние праздники и какие желания загадали(рас.). Фокус. Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  4. ^ The Ozone Hole(анг.). British Antarctic Survey (1 красавіка 2017). Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  5. ^ Шрамович, В’ячеслав (6 лютага 2018) П’ять історій про антарктичну станцію «Академік Вернадський»(укр.). BBC News Україна. Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  6. ^ На українській станції «Академік Вернадський» в Антарктиді експедитор наклав на себе руки — що відомо(укр.) Новини. 5 канал (9 траўня 2020). Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  7. ^ а б Природні умови(укр.). Національний антарктичний науковий центр. Праверана 4 сакавіка 2022 г.
  8. ^ Материк со всеми удобствами // Вокруг света. Украинское издание. — листопад 2010. — № 11 (2842). — С. 102—103.
  9. ^ Whitelocks, Sadie (21 кастрычніка 2016) Ice with that? No problem! Inside the world's southernmost bar in Antarctica, where BRAS are accepted as a form of payment(анг.) Mail Online. Daily Mail. Праверана 4 сакавіка 2022 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]