Ёдгар Обід
| Ёдгар Обід лац. Jodgor Obid | |
| узб.: Ёдгор Обид | |
| Асабістыя зьвесткі | |
|---|---|
| Нарадзіўся | 15 сьнежня 1940 Ташкент, Узбэкістан |
| Літаратурная дзейнасьць | |
| Род дзейнасьці | Паэт, пісьменьнік, журналіст, дысыдэнт |
| Гады творчасьці | З 1977 |
| Мова | Узбэцкая |
| Дэбют | 1977 |
| Значныя творы | Суҳбат: Шеърлар (1985), Gedichte für Usbekistan (2016) |
Ёдгар Обід (узб.: Ёдгор Обид; нар. 15 сьнежня 1940, Ташкент) — узбэцкі паэт і дысыдэнт. Стварыў слова «башызм», якое апісвае сярэднеазіяцкую дыктатуру[1].
Жыцьцяпіс
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Нарадзіўся 15 сьнежня 1940 году. Служыў у войску. У 1975—1981 гадах вучыўся ў Літаратурным інстытуце імя Максіма Горкага. За свае вершы быў сасланы ў Сыбір (1981—1985)[2]. У 1989 годзе стаў сябрам руху «Бірлык», з якога хутка выйшаў. У 1992 годзе пад пагрозай арышту зьехаў з Узбэкістану, пасьля чаго жыў у Азэрбайджане, Грузіі, Турэччыне і Расеі. У Расеі, дзе пражыў тры гады, супрацоўнічаў з узбэцкай службай Радыё «Свабода»[3]. У Маскве паэта тройчы зьбівалі невядомыя. У 1996 годзе стаў ляўрэатам прэміі Human Rights Watch. У 1997 годзе прыяжджае ў Аўстрыю. Стыпэндыят праекту места Грац «Пісьменьнікі ў выгнаньні» (1997—1998). У 2003 годзе атрымаў грамадзянства Аўстрыі. У 2007 годзе стаў сябрам Міжнароднага ПЭН-клюбу ў выгнаньні. Стварыў слова «башызм», якое апісвае ўзбэцкую дыктатуру Іслама Карымава[4].
Памяць
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Аўстрыйскі кампазытар Томас Турнхэр напісаў музыку для хору на некалькі вершаў паэта[5].
У 2019 годзе быў створаны кароткамэтражны фільм «Meine Träume toben», прысьвечаны дысыдэнту[6].
Кнігі
[рэдагаваць | рэдагаваць код]• Обидов Ёдгор. Оққуш эртаги. Шеърлар. — Т.: «Ёш гвардия», 1977. — 16 бет.
• Обидов Ёдгор. Кипригингда юлдузлар: Шеърлар. — Т.: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1980. — 59 б.
• Обидов Ёдгор. Суҳбат: Шеърлар. — Т.: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1985. — 52 б.
• Iadgar Obid. Is’on. — Sweden, 1996.
• Jodgor Obid. Das goldene Schiff. — Graz: Leykam, 1998. — 66 s. — ISBN 978-3-7011-7394-5.
• Jodgor Obid. Hier bin ich nun, und meine Träume toben. — Feldkirch: Vorarlberger Autorenverband, 1999.
• Jodgor Obid. Die verzauberte Drachenhöhle. — Books on Demand, 2002. — 64 s. — ISBN 978-3-8311-3713-8.
• Jodgor Obid. Berge, gebt mir euer Herz! — Books on Demand, 2002. — 108 s. — ISBN 978-3-8311-3877-7.
• Jodgor Obid. Gedichte für Usbekistan. — Lulu.com, 2016. — 40 s. — ISBN 978-1-326-80404-6.
• Yodgor Obid. Auf meinen Wimpern trage ich die Welt / aus dem Usbekischen von Dilbar Omonova. — Ottensheim/Donau: Edition Thanhäuser, 2021. — 93 s. — ISBN 978-3-900986-25-4.
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Бахадыр Мусаев. Боль и любовь узбекского поэта Едгора Обида. ЦентрАзия (4 лістапада 2009), https://centrasia.org/news.php?st=1257345540
- ↑ Бахадыр Мусаев. Боль и любовь узбекского поэта Едгора Обида. ЦентрАзия (4 лістапада 2009), https://centrasia.org/news.php?st=1257345540
- ↑ Daniela Buchegger. Meine Träume toben: Poetisches Porträt über den usbekischen Dichter Jodgor Obid. Kleinezeitung.at (13 сакавіка 2019), https://www.kleinezeitung.at/steiermark/oststeier/5594581/Meine-Traeume-toben_Poetisches-Portraet-ueber-den-usbekischen
- ↑ Уладзіслаў Гарбацкі. «Я веру, што беларусы хутка выбяруцца з пасткі, расстаўленай дыктатарам». Новы Час (15 сьнежня 2020), https://novychas.online/asoba/ja-veru-szto-belarusy-hutka-vybjarucca-z-pastki
- ↑ Werkliste von Thomas Thurnher. Musikdokumentationsstelle des Landes Vorarlberg, https://db.musicaustria.at/node/66142
- ↑ Daniela Buchegger. Meine Träume toben: Poetisches Porträt über den usbekischen Dichter Jodgor Obid. Kleinezeitung.at (13 сакавіка 2019), https://www.kleinezeitung.at/steiermark/oststeier/5594581/Meine-Traeume-toben_Poetisches-Portraet-ueber-den-usbekischen